مؤمن قدّس اللّه سرّه « 1 » جنگ مورخ 1093 يفرق ، داغ تو سوزد دلم كه افسر شست اين * بسر هواى تو و از جهان كه بر سر شست اين بتى به لوح مزارم خطى نوشته ز خونم * كه اين شهيد نگاه منست محضر شست اين به زير چشم ، نمايى به عاشقان رخ خود را * هلاك پرتو حسن كه نور منظر شست اين به خط و خال سيه بشكند صف دل و جان را * شه ولايت حسن است و فوج لشگر شست اين فرنگ‌زاده ، اسير تو گشته مؤمن بيدل * شوم اسير صنم خانه‌اى كه كافر شست اين افاضل خاندان ملا صدرا و اخوان زوجه فيض اول پدر همسر فيض ملا صدرا كه شرح كامل وى به‌ويژه در ترجمه حال او كتاب مفصّل هانرى كربن فرانسويست كه شرح زندگى وى را مشروح بيان داشته است خدايش رحمت كناد امّا چون آن بزرگوار نياى امّى اين بنده است براى معرّفى وى تنها به قسمتى از نوشته‌هاى فيلسوف و حكيم بارع فقيد استاد سيد محمد مشكات بيرجندى ره عينا از مقدمهء محجة البيضاى فيض نقل مىكند : قال المشكوة رحمه اللّه تعالى ص 21 مجلد اول مقدمه محجة البيضاء . « فعلى هذا ان المولى صدر الدين كان رجلا جامعا للعلوم العقلية و النقلية غلب عليه الفلسفة فكان حكيما متألها متشرّعا ماهرا فى فلسفتى الاشراق و المشاء كتب حاشية ممتّعة على شرح حكمة الاشراق و اخرى على الهيّات كتاب الشفاء و شرح الهداية للشيخ اثير الدين الابهرى و كان متبحّرا على علمى الكلام و العرفان . . . و هو حكيم فتح بابا فى الحكمة و اسّس اساسا فلسفيا خاصّا مائلا الى الاشراق و العرفان قابلا للانعطاف و التطبيق بالشّريعة جامعا للبرهانيات و الخطابيّات و النقليات و الذوقيات و العرفانيات

--> ( 1 ) - ملا محمد مؤمن بن مرتضى برادر فيض .