الفيض الكاشاني

22

كليات فيض كاشانى ( كليات ملا محمد محسن فيض كاشانى ) ( ديوان فيض كاشانى )

از ملا على سابقه‌اى در دست نيست امّا بنا به پژوهش مرحوم آية اللّه العظمى مرعشى نجفى در مقدمه معادن الحكمة و پژوهش استاد فقيد دانشگاه و عالم و حكيم تاريخ آية اللّه مشكات بيرجندى در مقدمه محجة البيضاء فيض و پژوهش اين بنده تاج الدين محمود والد شاه مرتضى از فقها و محدثان مشهور كاشان بوده و شعر نيز مىسروده و در شعر فقير تخلص داشته است امّا رضى الدين شاه مرتضى از شاگردان مجاز مولى فتح اللّه بن شكر اللّه كاشانى صاحب تفسير منهج الصادقين و خلاصة المنهج بوده از وى تاليف مستقلى بجا نمانده امّا در فهرست تاليفات مؤلفان خاندان فيض رساله‌اى بنام مبدا و معاد جزء تاليفات وى بر شمرده‌اند او نيز شعر مىسروده و اشعار وى عرفانى است در مجموعه‌اى كه اخيرا دوست فاضل استاد آقاى دكتر عباس به‌نيا مربوط بقرن دهم بدست آورده‌اند اشعارى نيز به نام شاه فضل اللّه ديده مىشود كه نمونه آن را ذيلا نقل مىكند . ملّا صدر الدين محمد شيرازى نور اللّه صدره « 1 » از جنگ مورخ 1093 درديست درين دل كه مداوا نپذيرد * سوزيست درين سينه كه دريا نپذيرد اسمى است ز من بر من و گم گشته من از من * اين اسم تو گوئى كه مُسمى نپذيرد رفت آنچه مرا بود به تاراج بجز عشق * اين صورت عشق تو هيولا نپذيرد كس چون كند از هم چو منى زهد توقع * كاين جان ز غم خون شده تقوى نپذيرد شخصم ز ضعيفى شده غائب ز نظرها * آرى چو وجودى نبود جا نپذيرد ملا عبد الرزاق لاهيجى ملقب به فياض « 2 » ما به زير آسمان مشتى فروزان فروزان‌گوهريم * آتشيم آتش و ليكن در ته خاكستريم در مزاج لاله و در طبع گل آبيم آب * ليك بر خار و خس اين دشت باد صرصريم

--> ( 1 ) - عين عبارت جنگ ( 2 ) - غزل در نسخه چاپى آمده است .