الفيض الكاشاني

17

كليات فيض كاشانى ( كليات ملا محمد محسن فيض كاشانى ) ( ديوان فيض كاشانى )

آخر عمر نيز از آن دست برنداشت امّا مقارن همين روزگار بود كه ملا صدرا تكفير شده و از شيراز به اصفهان و از اصفهان به قم و از آنجا مجبور به اقامت در ده كهك گرديد و اين تكفير موقعيتى براى رياضت ملا صدرا در زاويهء تنهائى بود و شاگردانى كه عاشق آن استاد بودند او را رها نكرده و به همراه وى راهى قم و كهك شدند كه در رأس آنان ملا عبد الرزاق لاهيجى و ملا محسن فيض بودند اقامت فيض در قم و استفاده كامل از ملا صدرا بين سالهاى 1029 ه . ق . تا چهل بوده زيرا ازدواج ملا محسن با دختر ملا صدرا در قم و در همين ايام بوده است و تولد فرزند فيض ملا محمد علم الهدى در قم و به سال 1039 ه . ق . بوده است . جامعيّت فيض تاليفات فيض كه كمتر از 200 مجلّد كتاب و رساله نيست نشان مىدهد كه قبل از بلوغ ، علوم مقدماتى و حتى فقه و تفسير را خوب مىدانسته و از 18 سالگى نوشتن كتاب را در فنون مختلف آغاز كرده و كتاب معتصم الشيعة خود را در سنين 25 - 27 سالگى مرقوم فرموده‌اند و نيز مبين آنست كه در تمام علوم متداول مدارس اسلامى متبحّر و صاحب نظر بوده است ، خدمات دينى فيض به‌ويژه در تثبيت عقايد اماميّه معقولا و منقولا به تنهائى با خدمات بيشتر علماء بزرگوار اين فرقه محقّه برابرى مىكند و در تاليف و تصنيف خود خطوط اصلى را كه دفاع از عقايد اين فرقه مظلوم است فراموش نكرده و همه جا با كمال صراحت و شجاعت عقايد خود را اعلام داشته است او چهار كتاب اساس و مدار حديث فرقه اماميه را جمع و تلفيق و توفيق و تنقيح كرد و از مجموع آن 15 جز و يا كتاب وافى را تصنيف نمود كه با بودن آن محدثان را ديگر به آن كتابها نيازى نيست و در فقه علاوه بر معتصم الشيعة و غيره تاليف لطيفى بنام مفاتيح الشرائع نوشت كه در عين اختصار جامع همه ابواب فقه و مستند بآيات قرآنى و خلاصه نظرات فقهاء اماميه و نظرات ويژه اوست و مضافا به اينكه همان وافى را خلاصه كرد و آن خلاصه را نيز خلاصه كرد تا براى استفاده علما و طلاب سهل و آسان باشد و در تفسير صافى و اصفى و مصفى و تنوير المواهب نوشت « 1 »

--> ( 1 ) - المواهب تفسيرى است كه مؤلف آن ملا حسين كاشفى هروى بوده است .