محمد بن محمود دهدار شيرازى

47

شرح خطبة البيان ( فارسى )

الوهيّت معتبر است و سرّ آنكه روز الوهيّت پنجاه روز ربوبيّت است همانا همين خواهد بود كه مؤثر در عالم بحسب ظهور اثر ائمه اسماء الهيّه‌اند كه هفت اسمند و متأثر اين اسماء روحانيّت كواكب سبعه سياره است و چون تأثير كلّى واحد در كلّ واحد اعتبار شود هفت در هفت چهل و نه مىشود و اسم جامع كه محتدّ اسماء است و اسماء بدان قائم و به اين « 1 » اسم و بأذن آن « 2 » اسم ظاهر بالأثر ، چون به آن حاصل الضّرب اعتبار نمايند پنجاه مىشود پس مدّت تربيت اسماء مذكوره به اين روز تقدير مىكنند و چون ارتباط عوالم نازلا و صاعدا ثابت است عقلا و نقلا ، پس ضابطهء تقدير نيز مرتبط خواهد بود و چون تقدير ايّام اسبوعات و شهور و سنين عالم ملك مشهود و محسوس است آن را معيار تقديرات ساخته مىگوئيم كه سيصد و شصت روز يك سال است پس در همه عوالم سيصد و شصت روز آن عالم يك سال باشد و سبب اين آنست كه دايره فلك الأفلاك سيصد و شصت درجه منقسم است بعدد دندانهء قلم اعلى « 3 » و چون اين سيصد و شصت درجه يك دوره تمام كند يك روز است و چون دور آتش بعدد ايّام رسد يك سال است و موجب تقسيم به سيصد و شصت ، آنست كه از اسماء نود و نه‌گانه الهى دو اسم تعلّق بايجاد دارند من حيث العموم و الخصوص و هفت اسم ذاتى مربّىاند بحسب ظهور و تأثير ، و از اين هفت چهار اصلند و سه فرع . امّا آن دو اسم كه تعلّق به ايجاد دارند الرّحمن الرّحيم و چهار اسم از ائمه سبعه كه اصل‌اند الحىّ العليم القدير المريد است و سه اسم كه فرع‌اند البصير السّميع المتكلّم‌اند كه در تحت العليم و القدير تأثير مىنمايد پس بالاصالة چهار اسم ظاهرالسّلطنه‌اند و نود اسم سدنه و توابع از چهاراند و چون چهار در نود ضرب شود حاصل سيصد و شصت مىشود و كلّ واحد از اين نود سدنه تابع كلّ واحد از اين ائمه اربعه‌اند ليكن از اين سيصد و شصت در هر نود درجه غلبه

--> ( 1 ) - ر ض : « به اين » را ندارد . ( 2 ) - ر ض : « اسم » را ندارد . ( 3 ) - د : « اعلى » را ندارد .