صدور اين مقال آنست كه عقل غير مشتق از عقال شطحيات ارباب حال را كه رشاشهء اين نورند از جمله محال نشمرد و اهل كمال را سندى باشد ، و اللّه اعلم . پس چون اين معدوم الاهلية از مطالعهء آن به قدر حوصله قابليّت خود بهره‌ور شد خواست كه به موجب كريمه الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ « 1 » برادران ايمانى را اطلاعى بر تأويل آن كلام حقيقت نظام بوجهى از وجوه كه سهل المأخذ باشد حاصل آيد پس به زبان پارسى از فائده آن اعمّ بوده « 2 » التزام نمود كه تحرير بعضى از مدركات خويش نمايد تا به حسّ سماع و نيّت انتفاع طالبان حق را از اين تأويل فائده جزيل رسد و بعد از جزم عزم « 3 » و عقد نيّت ناگاه صورت كمال معنى و معنى كمال صورت مجتمع استعداد نوعى هندسه عالم « 4 » جمعى مرهم اصحاب درد نوع منحصر در فرد المخوف به عواطف الرحمن خان « 5 » خانان - ايّد اللّه تعالى بجوده و جنوده - به صورت مثال در بزم خيال نزول اجلال نمود و به زبان حال گره از رشته مقال گشود و چنين فرمود : كه آن گوهر يتيم را نسبت ما ، در سلك تحرير بايد كشيد كه پاس « 6 » حقوق مقتضى آنست كه در فائده دعائى كه تو آن را از مشفقان بر لوح توقّع مىنگارى ما را شريك دارى كه از اين معنى تو را صورت نفعى خاص در آينه حصول اختصاص انطباع مىيابد ، پس بر امتثال اشارت به طوع و رغبت اقدام نمود و اين ارقام را « خلاصة الترجمان فى تأويل خطبة البيان » نام نهاد - و منه الهدايه و الرشاد - اميد كه حقّ سبحانه و تعالى از فيض صاحب خطبه همگان را عموما و اشارت « 7 » نمايد را خصوصا بهره‌ور دارد بر اين قليل البضاعة ، عديم الاستطاعة ، پاسبان فيض و حفظ خويش بگمارد بمنّه وجوده ، و پيش از شروع ، تمهيدى و مقدمه‌اى مذكور مىشود و بعد از انجام ، قصيده‌اى كه به شكرانه اين نعمت در مدح

--> ( 1 ) - حجرات / 11 . ( 2 ) - ر ض : بود الذام . ( 3 ) - ر ض : عزم جزم . ( 4 ) - د : جمع . ( 5 ) - ر ض : جان جانان ، با جيم ابجد . ( 6 ) - ر ض : به اين . ( 7 ) - د : اشارات .