اينكه جناب حاجى سبزوارى قدّس سرّه در بدايت « اسرار الحكم » فرمود : « تا مشكلى مىرسد ، تبادر به ردّ و انكار نكنيد كه مطالب عاليه را فهميدن هنر است نه ردّ و انكار » تذكارى بس عظيم است ، براى آنان كه در راه دانش و سبيل پژوهش و تحقيق گام برمىدارند چرا كه : نكته‌ها چون تيغ پولاد است تيز * گر ندارى تو سپر واپس گريز پيش اين الماس بىاسپر ميا * كز بريدن تيغ را نبود حيا 3 - مقام انسان كامل ، فوق منازل و مقامات يك عارف عظيم الشأن است كه از وى « شطح » صادر مىگردد و اينكه از ايشان در احوالات گوناگون « شطح » صادر نگشته است ، بر اين نكته كه نمودار « سعهء وجوديّه » آنهاست ، برهانى تمام است . 4 - مقامات انسان كامل كه در صحف اهل معرفت بدانها اشارت رفته و مأخوذ از آيات و روايات و ادعيه است كه هم قرآن و هم عرفان و هم برهان ، در آن صراط مستقيم و سبيل قويم ، معاضد يكديگرند ، فوق طور عقل اكثرى است كه الْحَمْدُ لِلَّهِ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لا يَعْلَمُونَ « 1 » و طبيعى و بديهى مىنمايد كه آنان كه در اين مسير ، سير ننموده‌اند ، فهم آن دقائق بر آنها مستور باشد و در وادى استبعاد نسبت بدانها منزل گزينند . 5 - شارحين اين خطبه و امثال آن ، خاصه حضرت خواجه محمّد دهدار شيرازى ( قدس اللّه تعالى اسرارهم ) با بيانى تامّ و تمام ، متشابهات آن را به محكماتش ارجاع داده‌اند . فلذا نه تذكرى در اين راستا درخور اين كمترين است و نه نيازى بدان محسوس مىگردد . و ليك صرفا براى توجه نفوس مستعده به نكته‌اى از نكات اين خطبهء شريفه بسنده مىنماييم ، اميد اينكه ، مر ايشان را مفيد فائده افتد . قال اللّه تبارك و تعالى : وَ إِذْ قالَ رَبُّكَ لِلْمَلائِكَةِ إِنِّي جاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً « 2 » .

--> ( 1 ) - نحل / 75 . ( 2 ) - بقره / 31 .