شمس الدين محمد تبادكانى طوسى

47

تسنيم المقربين ( شرح منازل السائرين خواجه عبدالله انصارى ) ( فارسى )

است . لفظ « تسنيم » مأخوذ از آيهء شريفه وَ مِزاجُهُ مِنْ تَسْنِيمٍ عَيْناً يَشْرَبُ بِهَا الْمُقَرَّبُونَ « 1 » است كه نام چشمه‌اى است در بهشت . و معناى تركيب تسنيم المقربين را مىتوان چنين توجيه كرد كه اين شرح به‌منزله چشمهء تسنيم است كه مقربان بارگاه حق از آن مىنوشند . و اگر آن را تسنيم بگيريم به معناى « احياء » است . و معناى نسيم نيز روشن . بارى هر چند معنى تنسيم و نسيم هر دو مناسب معنى است ولى بنا به ضبط اكثر منابع تسنيم المقربين برگزيده شد . شايان ذكر اينكه در تاريخ نظم و نثر ايران « 2 » ثبت نام اين شرح تسنيم المغربين ، به غين ، آمده كه خلاف تمام منابع و مأخذ است و يقينا نادرست . متأسفانه اين غلط در برخى آثار بعدى راه يافته ، مثلا عبد الحفيظ منصور در مقدمه « 3 » چاپ شرح تلمسانى بر منازل نام اين كتاب همان را تسنيم المغربين ثبت كرده است . شارح اين شرح را با عنايت تام به شرح كاشانى نگاشته است ، بدون اينكه هيچ‌گونه اشارتى به آن شرح داشته باشد . وى به جز خاتمه‌اى كه در پايان شرح آمده و فصولى كه در آخر هر باب از ابواب صدگانه افزوده شده است ، غالب مطالب را از شرح كاشى اخذ كرده است تا آنجا كه تسنيم المقربين را بايد تحرير فارسى شرح كاشى داشت . در مقاله‌اى از مجلهء آينهء پژوهش به نام شرحى مهم از منازل السائرين « 4 » بدون ذكر مأخذ آمده كه تسنيم المقربين بيشتر از شرح زين الدين خوافى ( م 838 ) متأثر است . و چون نسخهء منحصر به فرد آن در تركيه موجود است ، دسترسى بدان ممكن نبود تا مطابقتى صورت گيرد . تبادكانى در ديباجه علت اقدام به شرح را چنين معرفى مىكند كه : چون استادش

--> ( 1 ) . المطفّفين / 27 . ( 2 ) . تاريخ نظم و نثر ايران ، سعيد نفيسى ، ص 263 . ( 3 ) . شرح تلمسانى بر منازل السائرين / مقدمه ، ص 37 . ( 4 ) . مجلهء آينهء پژوهش ، شمارهء 42 ، صص 11 - 13 .