و ميان مقام طمأنينه و مقام سكينه از دو جهت فرق است كه به آن از يكديگر ممتاز مىگردند : يكى ، آنكه سكينه را صولت و حمله‌اى است كه در وقت انزعاج و اضطراب دل از حرارت فتنهء « 1 » مهيبه ، و غلبهء هيبت به استيلاى نور عظمت حق ، بر دل نازل مىشود و حرارت آن را فرومىنشاند . و طمأنينه ، سكون امنى است مستلزم روح انس ، نه آنكه بغتة نازل شود و باز غايب گردد . و « 2 » استراحت كه در سكينه از امن خوف و هيبت است ، در طمأنينهء دايم است ، و در وى استراحت انس بىملاحظهء خوف و هيبت بر مزيد است ؛ پس اين مقام اقوى باشد . و الثاني : أنّ السكينة تكون « 3 » نعتا و تكون « 4 » حينا بعد حين ؛ و الطمأنينة نعت لا يزايل « 5 » صاحبه . « 6 » فرق دويم ، آن است كه : سكينه ، نعت و صفت صاحب خود مىباشد ؛ و هروقتى بعد از وقتى به مقتضاى حالى ظهور مىكند به صولت وى . و طمأنينه نعت و صفتى است صاحب خود را به طريق دوام و ثبات ، كه هرگز از وى زائل نمىگردد . و هي على ثلاث درجات : و اين طمأنينه بر سه درجه است . الدرجة الأولى : طمأنينة القلب بذكر اللّه ؛ درجهء اوّل ، آرام دل است به ذكر حق . قال اللّه تعالى : أَلا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ . « 7 » و هي طمأنينة الخائف إلى الرّجاء ، و آن آرام دل خايف است به رجا ؛ يعنى هرگاه دل را از جهت تقصيرات خود « 8 » خوف و عيد فروگيرد ، چون ياد حق بر وى غالب بود ، علاج از حق دانسته و به لطف و عنايت وى اميدوار بوده ، اضطراب خوف وى سكون و آرام گيرد . و الضّجر إلى الحكم ،

--> ( 1 ) . ع : - فتنه . ( 2 ) . ج : - و . ( 3 ) . ع : يكون . ( 4 ) . ع : يكون . ( 5 ) . ع : يزال . ( 6 ) . ع : - صاحبه . ( 7 ) . الرعد / 28 . ( 8 ) . ج : - خود .