را نرنجاند . و بعضى خلق را « 1 » سه حرف « 2 » گفته‌اند : بذل معروف ، و كفّ اذا ، و تحمل ايذا . و هو على ثلاث درجات : و خلق بر سه درجه است : الدرجة الاولى : أن تعرف « 3 » مقام الخلق : أنّهم بأقدارهم مربوطون ، « 4 » و فى طاقتهم محبوسون ، و على الحكم موقوفون . درجهء اول ، آن است كه مقام و مقدار خلق « 5 » بشناسى ، و بدانى كه ايشان وابسته و پا بستهء قدر خودند ؛ تا با هركسى معاشرت بر « 6 » قدرى كنى كه وى به آن « 7 » خوشنود بود . و ايشان در طاقت و توان خود محبوس و دربندند ؛ تا با « 8 » ايشان مدارا كنى ، و بيش از طاقت ايشان چشم ندارى . و ايشان بر حكم قضا موقوف و فرومانده‌اند ؛ تا در تقصير ايشان را معذور دارى ، و با ايشان به عفو و صفح 285 معامله كنى ، و از « 9 » ايذاى ايشان رنجور نگردى . قال عليه السّلام : « فرغ « 10 » اللّه تعالى من أربعة أشياء : من الخلق و الخلق و الرّزق و الأجل » 286 فتستفيد بهذه « 11 » المعرفة ثلاثة أشياء : پس ، از اين معرفت سه فايده حاصل كنى : أمن الخلق منك - حتّى الكلب - چون همه را به اقدار 287 ايشان وابسته داشتى و از ايشان همان چشم داشتى ، همه از تو ايمن شدند . تا غايتى كه سگان را چون در مقام سگى بازداشتى و از سبعيت 288 ايشان متأثر نگشتى ، از ايذاى « 12 » تو ايمن شدند . و محبّة الخلق إيّاك ،

--> ( 1 ) . ج : + كه . ( 2 ) . ع : - حرف . ( 3 ) . ع : يعرف . ( 4 ) . ج : مرب طون . ( 5 ) . ج : + را . ( 6 ) . ج : با . ( 7 ) . ج : با او . ( 8 ) . ع : به ايشان . ( 9 ) . ع : به . ( 10 ) . ج و ع : فرع ( قياسا تصحيح شد ) . ( 11 ) . ع : بهذا . ( 12 ) . ع : ايذاء .