بود ايثار كند . و « 1 » بعضى تعظيم حقوق را چنين تفصيل كرده‌اند كه « 2 » : حقوق حقّ تعالى از آن جهت سبب ايثار است كه ايثار « 3 » سبب زيادتى « 4 » فراغت « 5 » و توجه به جناب حق است . و امّا حقوق خلق از آن جهت كه ايجاب حقوق ايشان نيز از حق است ، و ايثار بر ايشان يا اداى واجب است يا رعايت مندوب و مستحب . و امّا حقوق نفس از آن جهت كه اكتساب فضائل و اجتناب از رذايل ، از « 6 » حقوق نفس است . و ايثار از فاضل‌ترين فضائل است ، و شحّ و « 7 » بخل از قبيح‌ترين « 8 » رذايل ؛ پس تعظيم حقوق مستلزم مقت شحّ و بخل ، و « 9 » رغبت در مكارم اخلاق بود . و اين هر سه ، سبب قدرت « 10 » بر ايثار است « 11 » . و الدّرجة الثانية : إيثار « 12 » رضا اللّه تعالى على « 13 » رضا غيره ؛ درجهء دوم ، رضاى حق تعالى را برگزيدن است بر رضاى غير وى ؛ اگرچه همه « 14 » خلق عالم از وى رنجور شوند و ناخشنود گردند و محنت و بلا روى به وى نهد ، از رضاجويى حق روى نگرداند ؛ كه حق تعالى عاقبت « 15 » همه را « 16 » مسلّم و منقاد وى گرداند . و إن عظمت فيه المحن و ثقلت به المؤن ، و ضعف عنه الطّول و البدن . هرچند « 17 » در اين ايثار رضاى حق ، محنت و بلا روى به وى آرد ، و مال و جان در سر آن شود ، و مئونت گران و خرج بسيار بر وى افتد ، - چنان كه در جهاد و حجّ و ضيافت - و اگرچه گشادگى مال و قوّت بدن وى به عجز و ضعف درآيد و طاقت طاق شود ، از رضاجويى حق « 18 » روى نگرداند ؛ چنان كه انبيا عليهم السّلام با همهء عالم مخالفت كردند ؛ و اخبار

--> ( 1 ) . ج : - و . ( 2 ) . ج : امّا . ( 3 ) . ج : - ايثار . ( 4 ) . ج : + و . ( 5 ) . ج : فراقت . ( 6 ) . ع : - از . ( 7 ) . ج : - و . ( 8 ) . ج : اقبيح . ( 9 ) . ج : - و . ( 10 ) . ع : + است . ( 11 ) . ع : - است . ( 12 ) . ع : - ايثار . ( 13 ) . ع : عن . ( 14 ) . ع : - همه . ( 15 ) . ج : - عاقبت . ( 16 ) . ع : - را . ( 17 ) . ج : چه . ( 18 ) . ج : - حق .