( 451 - 529 ه ) و عبد اللّه بن عطاء هروى ( م 476 ) را نام برد . ذهبى به نقل از ابو نصر فامى وفاتش را سال 481 در سن 84 سالگى ذكر مىكند « 1 » . منازل السائرين در آغاز بايد دانست كه آثار بجاى مانده از خواجه عبد اللّه يا مستقيم از قلم وى است يا املاى افاضات او است كه شاگردان تحرير كرده‌اند . از جمله آثار املائى خواجه همين منازل السائرين است كه از ميان آثار وى از اهميت ويژه برخوردار است و در موضوع خود كه بيان منازل و مقامات معنوى است فصل الخطاب مىباشد . اگرچه كثيرى از قدما قبل از انصارى مانند ابو طالب مكى ( م 386 ) در قوت القلوب و كلابادى ( م 380 ) در التعرف و غيرهما به طور غير منضبط به بيان منازل پرداخته‌اند ، امّا همه فاقد استقصاى بليغ است و شيخ الاسلام نخستين كسى است كه به بيان منظم و منضبط منازل و مقامات مىپردازد . هر كه پس از وى در اين باب سخن گفته ، بنا بر آنچه مىدانيم ، يا شرح كلام آن بزرگ است يا اقتباسى است از تعاليم وى و در هر حال هيچ يك از آثار متقدّمان و متأخّران در بيان اين فن به پايهء منيف و منزلت رفيع منازل نرسيده و بسان آن كتاب نتوانست اقبال افاضل را به خود منعطف گرداند . شيخ الاسلام به قصد كاستى قدما در بيان اين فن به املاى منازل دست يازيده است . وى كتاب خود را تلويحا بر آثار پيشينيان برترى مىنهد ؛ چنان كه در ديباجهء منازل السائرين گويد : « و قد صنف جماعة من المتقدمين و المتأخرين فى هذا الباب تصانيف عساك لا تراها أو أكثرها على حسنها مغنية كافية . . . » . شيخ الاسلام منازل را به تاريخ « 2 » 475 هجرى به درخواست گروهى از فقراى اهل

--> ( 1 ) . تذكرة الحفاظ : 3 / 1190 . ( 2 ) . صد ميدان ، مقدمهء دكتر قاسم انصارى ، ص 12 .