و الدّرجة الثّالثة : تهذيب القصد ؛ و هو تصفيته « 1 » من ذلّ الإكراه ، و « 2 » درجهء سيم ، تهذيب قصد است و آن پاك كردن و صاف گردانيدن قصد است « 3 » از ذلّ اكراه ؛ يعنى قصد و « 4 » نيّت « 5 » به « 6 » طوع و رغبت بايد ، و انگيختهء محبّت صادق ، نه « 7 » با كسل و كراهت . و از جميع اغراض و اعواض مصون و محفوظ بايد نه معلول 219 « 8 » رسوم . و تحفّظه « 9 » من مرض الفتور ، « 10 » و محافظت « 11 » كردن قصد است از بيمارى فترات و كسلات كه از علامات نفاق است . قال اللّه تعالى : وَ إِذا قامُوا إِلَى الصَّلاةِ قامُوا كُسالى « 12 » و قال « 13 » : فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ « 14 » . مراد از مرض « 15 » ، بقيهء نفاق است . تشبيه كرده است نشاط را در عمل به صحّت ، و فتور و كندى و كسل را به مرض ، و تحفّظ را در اين مرتبه به احتما و پرهيز . و نصرته على منازعات العلم . و از تتمّهء تهذيب در مرتبهء سيم ، نصرت و اعانت قصد است در نزاعى كه با علم دارد ؛ كه اقتضاى علم آن است كه عمل براى رغبت « 16 » جنان و رهبت 220 عذاب نيران 221 است ، بنا بر وعده و وعيدى « 17 » كه در كتاب و سنت وارد است . پس تهذيب قصد را نصرت مىكند و دفع نزاع علم مىكند ؛ به اينكه رغبت و رهبت و خوف و رجا عللى است ناشى از طلب حظوظ نفس ، و مانع سير به مقصد اقصاى فنا كه مقصود حقيقى است . و غرض از تهذيب ، تصحيح نيّت و قصد عمل است و تجريد وى از اغراض و اعواض ؛ نه ترك عمل به علم .

--> ( 1 ) . ع : تصفية . ( 2 ) . ع : - و . ( 3 ) . ع : - و آن پاك كردن و صاف گردانيدن قصد است . ( 4 ) . ع : - قصد و . ( 5 ) . ع : + نتيجهء . ( 6 ) . ع : - به . ( 7 ) . ج : نا . ( 8 ) . ج : معلوم . ( 9 ) . ع : تحفظه . ج : يحفظيه . ( 10 ) . ج : الفتون . ( 11 ) . ج : محافظيت . ( 12 ) . النساء / 142 . ( 13 ) . ج : + الله تعالى . ( 14 ) . البقرة / 10 . ( 15 ) . ج : - مرض . ( 16 ) . ج : - رغبت . ( 17 ) . ع : وعيد .