باب السماع قال اللّه تعالى : وَ لَوْ عَلِمَ اللَّهُ فِيهِمْ خَيْراً لَأَسْمَعَهُمْ « 1 » يعنى اگر در علم حق تعالى در آن طايفه خيرى بودى ، هرآينه آنچه خير و صلاح ايشان در آن بودى ، إسماع 156 ايشان كردى و در دل ايشان بنشاندى . و سماع پسنديده آن است كه اسماع از حق بود و سماع بالحق « 2 » بود . نكته السّماع حقيقة « 3 » الانتباه . نكته هر چيزى آن است كه آن چيز بر آن داير است . يعنى غرض از سماع و حكمت آن تنبيه « 4 » دل است . در هر مقام كه هست آگاهى وى در آن مقام ظهور مىكند . و از اينجا است كه « 5 » گفته‌اند « 6 » : سماع حادى 157 است كه به حداء « 7 » هر « 8 » احدى را به وطن وى « 9 » مىكشاند . و هو على ثلاث « 10 » درجات : و سماع بر سه درجه است : سماع العامّة ثلاثة أشياء : سماع عوام « 11 » از سه چيز است : إجابة زجر الوعيد رعة « 12 » ، يكى ، اجابت كردن زجر وعيد 158 از روى ورع و تقوا ، و اطاعت زاجر ؛ نه از خوف عقاب و عذاب . « 13 » و إجابة دعوة الوعد جهدا ، دوم ، اجابت دعوت وعده 159 است به سعى و كوشش و بذل طاقت ؛ به جهت تعبّد نه

--> ( 1 ) . الأنفال / 23 . ( 2 ) . ج : الحق . ( 3 ) . ج : حقيقته . ( 4 ) . ع : تنبّه . ( 5 ) . ج : - و از اينجا است كه . ( 6 ) . ج : گفته . ( 7 ) . ع : حدى . ( 8 ) . ع : مر . ( 9 ) . ع : او . ( 10 ) . ج : ثلاثة . ( 11 ) . ع : اعوام . ( 12 ) . ج : رعته . ( 13 ) . ع : عذاب و عقاب .