إِلَّا الَّذِينَ أُوتُوهُ مگر آنان كه كتابها بديشان داده بودند از يهود و نصارى كه ايشان تبديل و تحريف مىكردند مِنْ بَعْدِ ما جاءَتْهُمُ از پس آن كه آمد بديشان الْبَيِّناتُ معجزهاى روشن و حجتهاى هويدا و خلاف ايشان نه از روى تدين بود بلكه بَغْياً بَيْنَهُمْ از جهت حسد كه ميان ايشان هست يا از روى ستمكارى فَهَدَى اللَّهُ پس راه نمود خداى الَّذِينَ آمَنُوا آنان را كه ايمان آورده‌اند لِمَا اخْتَلَفُوا فِيهِ بدان چيزى كه اختلاف كردند در ان مِنَ الْحَقِّ از حق ، بيان مختلف فيه است يعنى حق سبحانه مؤمنان را به حق مختلف فيه راه نمود بِإِذْنِهِ بعلم و ارادت و امر خود اين اختلاف در امر قبله بود كه بعضى روى بمشرق آوردند و بعضى به مغرب خداى راه نمود كرد مؤمنان را به كعبه كه وسط است يا مخالفت در افضل ايّام هفته نمودند يهود شنبه و نصارى يكشنبه اختيار كردند حق تعالى اين امت را به جمعه كه فاضل‌ترين روزها است راه نمود وَ اللَّهُ يَهْدِي و خداى راه مىنمايد مَنْ يَشاءُ هر كرا مىخواهد إِلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ بسوى راه راست كه آن راه انبياء و اولياست أَمْ حَسِبْتُمْ آيا مىپنداريد اى مهاجران كه ترك خان‌ومان گرفته‌ايد و در محنت فاقه و كربت غربت گرفتاريد أَنْ تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ آنكه به بهشت درآييد وَ لَمَّا يَأْتِكُمْ و نيامد بشما مَثَلُ الَّذِينَ خَلَوْا مانند آنان يعنى محنت آنها كه گذشته‌اند مِنْ قَبْلِكُمْ از پيش شما يعنى پيغمبران و صديقان و متابعان ايشان محصل آيت آنست كه مىپنداريد كه رايگان به بهشت رويد و بشما نرسيده آنچه دوستان خدا پيش ازين كشيده‌اند مَسَّتْهُمُ الْبَأْساءُ بديشان رسيد سختى و ناكامى و درويشى وَ الضَّرَّاءُ و بيمارى و شكستگى و گرسنگى نقل است كه ميان مكّه و طائف هفتاد پيغمبر را يافتند كه سبب موت ايشان گرسنگى بوده و در حديث آمده كه سخت‌ترين بلاها متوجه انبيا است و نكته ما اوذى نبى مثل ما اوذيت مؤيد اين قول است مثنوى زان بلاها كانبيا برداشتند * سر بچرخ هفتمى افراشتند هر كه در راه محبت پيشتر * بر دل او بار محنت بيشتر پس انبياء و مؤمنان به محنت گذارانيدند وَ زُلْزِلُوا و از جاى برانگيخته شدند از بسيارى بلاها كه بديشان مىرسيدند حَتَّى يَقُولَ الرَّسُولُ تا آنكه گفت پيغمبر ايشان وَ الَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ و گفتند آنان كه ايمان آورده بودند با آن پيغمبران يعنى گفتند باتفاق او مَتى نَصْرُ اللَّهِ كى باشد يارى دادن خداى ما را و ظفر دادن ما بر خصمان التماس تعجيل نصرت مىكردند نه آنكه بر سبيل شك فرمودند حق سبحانه برسول ايشان پيغام داد أَلا إِنَّ نَصْرَ اللَّهِ بدانيد كه يارى دادن خداى مؤمنان را ، قَرِيبٌ نزديك است