وَ إِمَّا نُرِيَنَّكَ و اگر بنمائيم ترا بَعْضَ الَّذِي بعضى از آنچه نَعِدُهُمْ وعده داديم كفار را از عذاب و آن هلاكت جمعى از ايشان بود در روز بدر أَوْ نَتَوَفَّيَنَّكَ يا متوفى سازيم ترا قبل از ارائت آن تو بدان كه آن حق است و واقع خواهد شد يعنى اگر انتقام نكشيم از ايشان در دنيا و تو نه‌بينى فَإِلَيْنا پس بسوى ماست مَرْجِعُهُمْ بازگشت ايشان و ترا در آخرت بنمايم عذاب ايشان ثُمَّ اللَّهُ پس خداى بعد از ارائت آن يا پس از توفّى تو شَهِيدٌ گواه است عَلى ما يَفْعَلُونَ بر آنچه ايشان مىكنند و فراخور عمل خود جزا خواهند يافت وَ لِكُلِّ أُمَّةٍ و مر هر گروهى را از امم ماضيه رَسُولٌ فرستاده بود كه ايشان را به حق دعوت مىفرمود فَإِذا جاءَ پس چون آمد بديشان رَسُولُهُمْ رسولى كه مبعوث بود بديشان و تكذيب او كردند قُضِيَ بَيْنَهُمْ حكم كرده شد ميان رسول و مكذبان او بِالْقِسْطِ به راستى يعنى رسول نجات يافت و اهل تكذيب هلاك شدند وَ هُمْ لا يُظْلَمُونَ و ايشان يعنى رسول و مكذبان ستمديده نشوند يعنى ثواب رسول كم نه‌كنند و در عذاب مكذبان به زيادت از استحقاق حكم نفرمايند آورده‌اند كه بعد از نزول آيت و اما نرينك الآية كفار مكه استعجال عذاب موعود نمودند اين آيت آمد كه وَ يَقُولُونَ و مىگويند كفار از روى استبعاد و استهزاء مَتى هذَا الْوَعْدُ كى باشد اين موعود به چرا بما فرود نمىآيد إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ اگر هستيد شما راست‌گويان در وعيد مخاطب حضرت پيغمبر ص و مؤمنان‌اند كه اهل شرك را تخويف مىكردند قُلْ لا أَمْلِكُ بگو مالك نمىشوم لِنَفْسِي براى نفس خود ضَرًّا زيانى را وَ لا نَفْعاً و نه سودى را يعنى قادر نيستم بر دفع ضررى و جر نفعى براى خود إِلَّا ما شاءَ اللَّهُ مگر آنچه خواهد خداى پس چگونه استعجال كنم در طلب ضررى براى شما در نزول عذاب و عقوبت بر شما لِكُلِّ أُمَّةٍ مر هر گروهى را أَجَلٌ وقتى است براى هلاك ايشان إِذا جاءَ چون بيايد أَجَلُهُمْ وقت عذاب ايشان فَلا يَسْتَأْخِرُونَ پس واپس نيايد از اجل خود ساعَةً اندك زمانى وَ لا يَسْتَقْدِمُونَ و پيشى نگيرند بدان تهديد مشركان است به‌آنكه ساعت به ساعت عذاب الهى بر شما فرود آيد و شامت تكذيب در روزگار شما رسد و بعد از حلول عقوبت اظهار حسرت و ندامت سود ندارد فرد تدبير خود امروز كن اى خواجه كه فردا * هر چند كه فرياد كنى سود ندارد قُلْ بگو اى محمد ص أَ رَأَيْتُمْ آيا ديديد و دانستيد شما يعنى خبر دهيد مرا إِنْ أَتاكُمْ اگر بيايد بشما عَذابُهُ عذاب خداى كه بنزول آن تعجيل مىكنيد بَياتاً بوقت مشغولى شما بخواب يعنى به شب أَوْ نَهاراً يا در روز كه زمان اشتغال شما بطلب معيشت است هر آئينه پشيمان شويد از استعجال پس چون حال برين منوال است ما ذا چه چيز را يَسْتَعْجِلُ شتابى مىكنند مِنْهُ از عذاب يعنى كدام نوعى را از عذاب مىطلبند الْمُجْرِمُونَ گناهكاران يعنى مشركان و حال آنكه همه انواع عذاب ناملايم است و در تبيان آورده كه چون اين آيت نازل شد كفار گفتند باور نمىداريم عذاب را تعجيل مىكنيم پس اگر بما فرود آيد به آن ايمان آريم آيت آمد كه .