وَ إِذْ جَعَلْنَا و ياد كن آن را كه گردانيديم الْبَيْتَ خانه كعبه را مَثابَةً جاى بازگشت يا موضع ثواب لِلنَّاسِ مر آدميان را يعنى حاجيان را كه هر سال بوى بازگردند و از آنجا به ثواب بىحساب رسند وَ أَمْناً و گردانيديم آن را موضع ايمنى كه درو كسى را نه‌كشند وَ اتَّخِذُوا و فراگيريد اى مؤمنان بعد از آنكه شرف حرم دانستيد مِنْ مَقامِ إِبْراهِيمَ از مقامى كه منسوب است بابراهيم مُصَلًّى نمازگاه و آن موضعى است كه در آن حجرى وضع كرده‌اند و اثر قدمهاى مبارك آن حضرت بروست و حفص و اتخذوا به صيغه ماضى مىخوانند يعنى فرا گرفتند مردمان آن را پيش از شما نمازگاه وَ عَهِدْنا و عهد كرديم يعنى فرمان فرستاديم إِلى إِبْراهِيمَ وَ إِسْماعِيلَ بسوى ابراهيم و اسماعيل أَنْ طَهِّرا آنكه پاك سازيد بَيْتِيَ خانه مرا از اوثان و انجاس و خبائث و معاصى و طواف جنب و حائض لِلطَّائِفِينَ براى طواف‌كنندگان وَ الْعاكِفِينَ و براى مقيمان و معتكفان وَ الرُّكَّعِ السُّجُودِ و براى ركوع‌كنندگان و سجود آرندگان يعنى نمازگزارندگان اهل اشارت برآنند كه پاك داريد خانهء دل را كه حرم دوست است از ادناس تعلقات كونين و گفته‌اند تطهير بيت از ادناس او زار است و تطهير دل از ملاحظه اغيار بيت اگر حريم دل از غير دوست سازى پاك * صفائى وحدت صرف اندرو كنى ادراك وَ إِذْ قالَ إِبْراهِيمُ و ياد كن آن را كه گفت ابراهيم يعنى دعا كرد كه رَبِّ اجْعَلْ اى پروردگار من بگردان هذا اين مكان را كه براى تو در آن خانه ساختم بَلَداً آمِناً شهرى ايمن از قحط و خسف و مسخ يا اهل آن را از جور متغلبان در امان خود دار وَ ارْزُقْ أَهْلَهُ و روزى ده اهل اين بلده را مِنَ الثَّمَراتِ از ميوه‌ها حق تعالى اين دعا را مستجاب گردانيده حكم فرمود تا جبرئيل يكى از دههاى فلسطين را كه مشتمل بود بر ثمرات بسيار از ان زمين منقطع ساخته به مكه آورد و هفت بار بگرد خانه كعبه طواف داده در زمين تهامه بر سه مرحله از مكه وضع كرد و آن ديهه را به جهت طواف خانه كعبه طائف مىگويند و ميوه اهل مكه از آنجا است پس ابراهيم تخصيص كرد رزق را به مؤمنان و گفت مَنْ آمَنَ روزى ده هركه را كه ايمان دارد مِنْهُمْ از آنان كه ساكنان اين شهر باشند بِاللَّهِ به خداى وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ و روز بازپسين قالَ گفت خداى وَ مَنْ كَفَرَ و هر كه كافر شود فَأُمَتِّعُهُ پس او را برخوردارى دهم قَلِيلًا برخوردارى اندك يعنى در دنيا ثُمَّ أَضْطَرُّهُ پس او را به بيچارگى برانم إِلى عَذابِ النَّارِ بسوى عذاب دوزخ وَ بِئْسَ الْمَصِيرُ و بد مرجعى است دوزخ وَ إِذْ يَرْفَعُ و ياد كن آن را كه برداشت إِبْراهِيمُ الْقَواعِدَ ابراهيم اصلها و اساسها را مِنَ الْبَيْتِ از خانه كعبه وَ إِسْماعِيلُ عطف است بر ابراهيم چه پسر با پدر در رفع قواعد شريك بوده و هريك در طرفى آن خانه كار مىكرده يا به‌نوبت ديوار برمىآورده و اصح آنست كه اسماعيل سنگ جمع مىكرده و بدست ابراهيم مىداده تا به كار مىبرده القصه بعد از اتمام آن خانه پدر و پسر دست تضرع برداشته گفتند رَبَّنا اى پروردگار ما تَقَبَّلْ مِنَّا قبول كن از ما اين كار خير را إِنَّكَ به درستى كه تو أَنْتَ السَّمِيعُ توئى شنوا مر دعاى ما را الْعَلِيمُ توئى دانا به نيت‌هاى ما