أَوْ عَلى سَفَرٍ يا در سفر باشيد أَوْ جاءَ أَحَدٌ مِنْكُمْ يا بيايد يكى از شما مِنَ الْغائِطِ از خلا جاى يعنى محدث باشد أَوْ لامَسْتُمُ النِّساءَ يا بسوده باشيد زنان را به مباشرت فاحشه فَلَمْ تَجِدُوا ماءً پس نيابيد آب را بعد از طلب يا ميان آب و شما حائلى باشد از دشمن و سبع كه از ان هلاك نفس متيقن باشد و يا آب در چاهى باشد و آلت استسقا يافته نشود يا مىفروشند و شما قيمت آن نداريد فَتَيَمَّمُوا صَعِيداً طَيِّباً پس قصد كنيد به خاك پاك و يا هر چيز كه پاك باشد از جنس زمين الا خاكستر فَامْسَحُوا پس مسح كنيد بِوُجُوهِكُمْ وَ أَيْدِيكُمْ رويهاى و دستهاى خود را مِنْهُ از ان خاك به دو ضربت يكى براى وجوه و يكى براى ايدى ما يُرِيدُ اللَّهُ نمىخواهد خدا در آنچه فرض كرد از غسل و وضو و تيمّم لِيَجْعَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ حَرَجٍ تا بر شما تنگى فراگيرد وَ لكِنْ يُرِيدُ و ليكن مىخواهد خدا لِيُطَهِّرَكُمْ تا شما را پاك گرداند از احداث يا از گناه چه وضو كفارت ذنوبست وَ لِيُتِمَّ نِعْمَتَهُ و تا تمام گرداند نعمت خود را عَلَيْكُمْ بر شما به‌آنكه رخصت مىكند شما را در تيمم لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ تا شايد كه شما شكر گوئيد بر نعمتهاى او و صاحب بحر الحقائق فرمود كه معنى اين آيت به زبان اهل اشارت اينست كه چون برخيزيد از خواب غفلت و متوجه شويد به نمازى كه معراج شماست و در رجوع بمقام قرب پس رويهاى خود را كه بدان توجه به دنيا كرده‌ايد بشويد به آب توبه و استغفار و دستها را پاك سازيد از تمسك بعلايق دارين و تعلق بما فى الكونين و مسح كنيد سرهاى خود را يعنى بذل كنيد نفسهاى خود را در راه حق و پاىها را از طين طينت به دو قيام به انانيت غسل دهيد و اگر شما را جنابت رسيده است از التفات به غير ما پس پاك سازيد نفوس را از معاصى و دلها را از رؤيت طاعات و اسرار را از ملاحظه اغيار و ارواح را از آرامش به غير ما و سر را از لوث وجود كه هيچ آلودگى از ان كثيف‌تر نيست و جودك ذنب لا يعلو له ذنب بيت اى به پندار وجود آلوده خود را پاك ساز * كين طهارت سالك ره را نمازى مىكند وَ اذْكُرُوا و ياد كنيد نِعْمَةَ اللَّهِ نعمتهاى خدا را كه انعام كرده عَلَيْكُمْ بر شما باسلام و احكام و شرائع آن وَ مِيثاقَهُ و ياد آوريد پيمان او را الَّذِي واثَقَكُمْ بِهِ آنكه با شما پيمان بست به آن يعنى عهدى كه خدا بسته است با شما در روز الست يا ميثاقى كه در ليلة العقبه با حضرت رسالت‌پناه عليه السلام بستيد كه بر سمع و طاعت بيعت كرديد إِذْ قُلْتُمْ چون گفتيد سَمِعْنا شنيديم قول ترا وَ أَطَعْنا و فرمان برديم امر ترا و گفته‌اند مراد بيعت رضوانست كه در تحت شجره واقع شده در عام حديبيّه و ذكر اين هر دو بيعت به محلش مذكور خواهد شد وَ اتَّقُوا اللَّهَ و بترسيد از خدا در فراموشى نعمت و شكستن پيمان او إِنَّ اللَّهَ به درستى كه خدا عَلِيمٌ بِذاتِ الصُّدُورِ داناست . به‌آنچه در سينهاى مخفى باشد يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اى زمره مؤمنان كُونُوا قَوَّامِينَ باشيد قيام‌كنندگان به حق لِلَّهِ براى خدا شُهَداءَ بِالْقِسْطِ گواهان به راستى وَ لا يَجْرِمَنَّكُمْ و بران ندارد شما را يعنى نيار و شما را شَنَآنُ قَوْمٍ دشمنى گروهى از مشركان عَلى أَلَّا تَعْدِلُوا بر آن كه