نابود آن را بر خود يكسان نمىسازى ؛ و سالك تا به مقام رسوخ و استقامت نرسيده ، او را ترك سامان و قطع علاقهء دل از اين و آن مىسازد و آرزوهاى نفس زير پاى درآوردن ، كه مغارس خيالات اين‌ها است ؛ و سالك بايد كه خود را به تمام اخلاص ، مطالب دارد ، و تمام اخلاص اين است كه عملى كه او را در آن نيّتى الهى نباشد نكند و بواعث طبيعى و دواعى و همى ، او را در كار نياورد . و چون حركات او به نيات الهيه است ، نه بواعث طبيعيه ، چه خير در راه خداى عزّ و جلّ و طلب قربت او از ذكر و نماز بهتر است كه او در حالتى كه به ذكر و نماز مشغول است ، داعيهء اشتغال به آن به خاطرش مىآيد . وفّق اللّه وليّى و اللّه ولىّ السّالكين . * * * بسم اللّه الرّحمن الرّحيم مكتوب 6 - المكر شما را از مكر عظيم آگاه گردانم و بر سرّى چند از اسرار هستى ، تنبيه نمايم . دل جمع كنيد و خاطر فراهم آوريد ؛ قال اللّه تعالى : فَلِلَّهِ الْمَكْرُ جَمِيعاً . « 1 » مكر عظيم نزديك نمودن اشياء است به آدمى تا او را گمان افتد كه مگر آنها او را است و در قبضهء او است ! حال آنكه هر چيز بر مركز خود گردان است در دايرهء سربسته كه هيچ مدخل و مخرج ندارد ، از خود به سوى هيچ بيرون نمىرود ، و هيچ را به سوى خود راه نمىدهد ، به آفتاب ماند كه در آيينه نمايد ، طفل را گمان افتد كه مگر آفتاب در كنار او است ! هيهات آفتاب در آسمان مشغول سير خود است ، باش تا آفتاب درگردد ، آن‌گاه معلوم تو گردد كه آفتاب در كنار تو بود يا نه . اسب شخص را دشمن شخص مىگيرد و بر آن با او حرب مىكند ، كو آن فرو

--> ( 1 ) . سوره رعد ، آيه 42 « همهء تدبيرها نزد خداست » .