* * * بسم اللّه الرّحمن الرّحيم مكتوب 115 - [ بيهوده نبودن خلقت ] من الفقير الى اللّه قطب بن محيى الى وليّى فى اللّه و حبيبى الامير الحاج شمس الملّة و الدّين ابى سعيد ايده اللّه تعالى . اشرف چيزى در اين عالم محسوس آدمى است و از حال او معلوم است كه در اين زندگانى خوشى نمىبيند و به سعادتى لايق نمىرسد ، براى آنكه اسعد اهل دنيا اگر سر درد دل باز كند ، جهان را غرقهء در خون سازد از بسيارى گله و شكايت كه از حال خود دارد . پس اگر جز اين دار دارى نباشد كه سعادت لايق آنجا حاصل شود ، جهان در چه كار است و آفرينش سماوات و ارض براى چيست ؟ از اتقان خلق سماوات ، علم ضرورى حاصل مىشود به حكمت صانع او و عبث بر حكيم روا نيست ، قال الحكيم سبحانه وَ ما خَلَقْنَا السَّماءَ وَ الْأَرْضَ وَ ما بَيْنَهُما لاعِبِينَ « 1 » و قال سبحانه : أَ فَحَسِبْتُمْ أَنَّما خَلَقْناكُمْ عَبَثاً وَ أَنَّكُمْ إِلَيْنا لا تُرْجَعُونَ « 2 » ، اگر وحى بر اثبات آن جهان نازل نشدى به خرد بايستى كه آدمى باز وقت آن افتادى . عبد المطلب شنيده‌ام كه مىگفتى كه هركس كه بد كند البته مكافات بيابد ، شخصى بدكردار بود و مكافات نيافته بمرد ، اين حكايت پيش وى كردند ، ساعتى تأمّل كرد ، گفت : جز اين دار دارى مىبايدش بود كه او مكافات خود آنجا بيابد . اى مؤمنان ! اگر وجود آخرت نمىدانيد ، غير معذوريد و اگر مىدانيد و كارسازى آن نمىكنيد ، همين سبيل عذر خود واضح كنيد كه اين چطور است كه داريد . و عجب‌تر آنكه اگر كسى راه آخرت مىرود مانع مىشويد ، سخن آن عارف دربارهء شما

--> ( 1 ) . سوره دخان ، آيه 38 « و آسمان و زمين و آنچه را كه ميان آن دو است به بازيچه نيافريديم » . ( 2 ) . سوره مؤمنون ، آيه 115 « آيا پنداشتيد كه شما را بيهوده آفريده‌ايم و اينكه شما به سوى ما بازگردانيده نمىشويد » .