گر بديدى چشم حسى شاه را * پس بديدى گاو و خر اللّه را يعنى اگر چشم سر در همان مرتبه كه چشم گاو و خر شريك اويند ، خداى را ديدى چشم گاو و خر خداى را بديدى براى آنكه حكم امثال واحد است ، ليكن چشم سر مؤمنان را تبديلى عارض شود كه فَلا أُقْسِمُ بِرَبِّ الْمَشارِقِ وَ الْمَغارِبِ إِنَّا لَقادِرُونَ عَلى أَنْ نُبَدِّلَ خَيْراً مِنْهُمْ وَ ما نَحْنُ بِمَسْبُوقِينَ « 1 » آن‌گاه خداى را ببيند و چشم گاو و خر را آن تبديل عارض نشود . و همچنين آن طايفه كه در وصف ايشان آمده أُولئِكَ كَالْأَنْعامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ « 2 » لاجرم خداى را نبينند كَلَّا إِنَّهُمْ عَنْ رَبِّهِمْ يَوْمَئِذٍ لَمَحْجُوبُونَ ثُمَّ إِنَّهُمْ لَصالُوا الْجَحِيمِ « 3 » و اگر ما قبل آيه تبديل برخوانى ، تو را در صدق سخنان كه گفتيم هيچ شبهه نماند ، حيث قال سبحانه تعالى : أَ يَطْمَعُ كُلُّ امْرِئٍ مِنْهُمْ أَنْ يُدْخَلَ جَنَّةَ نَعِيمٍ كَلَّا إِنَّا خَلَقْناهُمْ مِمَّا يَعْلَمُونَ . « 4 » قال المفسرون المعنى انكم مخلوقون من نطفة قذرة لا تناسب عالم القدس ، ثم قال سبحانه فلا اقسم برب المشارق و المغارب الآية و هذا يجرى مجرى الجواب عن سؤال مقدر كأنه قيل اذا كان المخلوق من ماء مهين لا يستأهل جوار رب العالمين اذ ما للتراب و رب الارباب فكيف يدخل المؤمنون جنة النعيم فقيل نبدلهم بنشاة خير من هذه النشاة فيأهلهم لدار القدس كما قال سبحانه : إِنَّما يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَ يُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيراً « 5 » و فى موضع آخر إِنَّهُ لَقُرْآنٌ كَرِيمٌ فِي كِتابٍ مَكْنُونٍ لا يَمَسُّهُ إِلَّا

--> ( 1 ) . سوره معارج ، آيه‌هاى 40 و 41 « سوگند به پروردگار مشرق‌ها و مغرب‌ها كه ما تواناييم كه به جاى آنان بهتر از ايشان را بياوريم و بر ما پيشى نتوانند جست » . ( 2 ) . سوره اعراف ، آيه 179 « آنان همانند چهارپايان بلكه گمراه‌ترند » . ( 3 ) . سوره مطففين ، آيه‌هاى 15 و 16 « زهى پندار كه آنان در آن روز از پروردگارشان سخت محجوبند ، آن‌گاه به يقين آنان به جهنم درآيند » . ( 4 ) . سوره معارج ، آيه‌هاى 38 و 39 « آيا هريك از آنان طمع مىبندد كه در بهشت پرنعمت درآورده شود ، نه چنين است ، ما آنان را از آنچه [ خود ] مىدانند آفريديم » . ( 5 ) . سوره احزاب ، آيه 33 « خدا فقط مىخواهد آلودگى را از شما خاندان [ پيامبر ] بزدايد و شما را پاك و پاكيزه گرداند » .