حقايق موجودات عالم ، كه ذرّات كائنات اشارت به آن است ، تافته و ظهور كرده و همه مظهر وى شده‌اند « 1 » . « ارواح قدس چيست ؟ نمودار معنىام » « 2 » : مراد به معنى ، حقيقت روحانيّت وى است . « اشباح انس چيست ؟ نگهدار پيكرم » : همانا كه مراد به پيكر كه معنى آن صورت است و لهذا در مقابلهء معنى واقع شده است ، عالم شهادت است كه صورت تفصيلى حقيقت محمدى است . و آنكه گفته‌اند كه : " اشباح انس نگهدار اين صورت است " ، معنى آن‌چنان مىتواند بود كه صورت عالم به وجود انسان كامل - بصورته العنصريّة - انتظام دارد ؛ كما قال الشيخ - رضى اللّه عنه - فى الفصوص : « فلا يزال العالم محفوظا ما دام فيه هذا الإنسان الكامل ، الا تراه إذا زال و فكّ من خزانة الدّنيا لم يبق فيها ما اختزنه الحقّ فيها ، و خرج ما كان فيها ، و الحقّ بعضه ببعض ، و انتقل الأمر إلى الآخرة « 3 » . » و اگر به پيكر بدن عنصر محمّدى كه صورت اجمالى حقيقت وى است ، خواهند در نگاه داشتن اشباح انس مر آن را به تخصيص اشباحى كه بر وى متقدّم يا از وى متأخرند ، خفايى هست . « بحر محيط رشحه‌اى از فيض فائضم » نور بسيط ، « 4 » يعنى منبسط بر عالم يا مقدس از

--> ( 1 ) . همه حقايق وجودات عالم كه ذرّات كائنات است مظهر اسم الظاهر است كه حقيقت محمّدى صلّى اللّه عليه و آله اوّل مرتبه از مراتب اين اسم مىباشد و مىتوان گفت كه حقيقت محمّدى يا حضرت ختمى مرتبت ، مظهر اسم رحمن هم نيز مىباشد . ( 2 ) . « ارواح قدس چيست ؟ نمودار معنىام * اشباح انس چيست ؟ نگهدار پيكرم » . ( 3 ) . در فصوص با اندك اختلافى آمده است كه : « أ لا تراه إذا زال و فكّ من خزانة الدّنيا لم يبق فيها ما اختزنه الحقّ فيها ، و خرج ما كان فيها ، و التحق بعضه ببعض ، و انتقل الأمر إلى الآخرة فكان ختما على خزانة الآخرة ختما ابديّا ؟ فظهر جميع ما في الصّور الإلهيّة من الأسماء في هذه النشأة الإنسانيّة ، فحازت رتبة الإحاطة و الجمع بهذا الوجود ، و به قامت الحجّة للّه تعالى على الملائكة » . فصوص الحكم ، ج 1 ، ص 50 . ( 4 ) . كه وجود منبسط باشد ، يعنى منبسط بر عالم : « بحر محيط رشحه‌اى از فيض فائضم * نور بسيط لمعه‌اى از نور از هرم » .