لمعهء هشتم در اشارت به تجلّياتى كه ارباب سلوك را واقع مىشود و بيان احكام و آن بر چهار قسم است : 1 . تجلّيات صورى ، كه در صور موجودات مىباشد و ختم آن بر صورت صاحب تجلّى مىباشد « 1 » ؛ و 2 . تجلّيات نورى ، نيز در صورى داخل است ؛ و 3 . تجلّيات ذوقى ، و آن در علوم و اذواق و معارف مىباشد ؛ و 4 . تجلّيات ذاتى ، اختصاصى برقى كه ارباب نهايات « 2 » راست . « محبوب يا در آينهء صورت رخ نمايد » ، « 3 » چنانچه در تجلّيات صورى مىباشد ، « يا در آينهء معنى » چون تجلّى در علوم و لذات و امثال آن ، « يا وراى صورت و معنى » و آن تجلّى ذاتى اختصاصى برقى است ؛ « اگر » محبوب « جمال را بر نظر محبّ » كه صاحب تجلّى است ، « در كسوت صورت جلوه دهد ، محبّ از شهود » در آن صورت ، « لذت تواند

--> ( 1 ) . يعنى تجلّى مبداى دارد و غايتى كه ختم آن ، يعنى غايت آن ، بر صورت صاحب تجلّى مىباشد . ( 2 ) . يا كسانى كه داراى مقام دعوت و تمكين هستند ، و مقام تمكين ، مقامى است كه تجلّى حقّ تعالى بر حضرت موسى عليه السّلام موجب غشوه و صعق او شد ، اما همان نحوهء تجلّى دايما بر حضرت ختمى مرتبت صلّى اللّه عليه و آله وجود داشت درحالىكه هيچ غشوه و صعقى حاصل نمىشد ، چون او در مقام تمكين و دعوت بوده است . ارباب نهايات به كسانى گويند كه داراى مقام قرب نوافلند ، سپس قدم در مقام قرب فرائض مىگذارند . ( 3 ) . يعنى حقّ تعالى متحوّل نيست ، بلكه محوّل صورت است و از اسماء حقّ تعالى است كه عرض مىشود : " يا محوّل الحول و الأحوال " كه متحوّل به صورت نمىشود بلكه محوّل صورت است .