پير جمال الدين محمد اردستانى

77

شرح الكنوز و بحر الرموز ( فارسى )

19 . مرآة الحبيب : مثنوى بسيار كوتاهى است در شرح آيهء إِنَّكَ لا تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ « 1 » و تاريخ پايان مشخصى ندارد . 20 . مثنوى فضيلة العقل : اين مثنوى كه با اين بيت شروع مىشود : روز اول كه دوست آيينه خواست * عقل بنمود روى و قامت راست « 2 » در نسخه خطى كتابخانه لندن توسط كاتب دو مرتبهء كامل نوشته شده و نامش يك بار فضيلة العقل ذكر شده « 3 » و بار ديگر نور على نور ، « 4 » كه اين خلطش با رسالهء نور على نور « 5 » به خاطر تفسير كوتاهى است كه پيرجمال در ميانهء مطالب ، براى اصل نور على نور آورده است ، و البته خود جمالى در بيت آخر از آن با نام چارباغ عقل ياد كرده است . « 6 » اين مثنوى در موضوع توضيح حديث « اول ما خلق اللّه العقل » « 7 » و آفرينش عقل كل و بررسى تفاوت عقول مردم و تفاوت عقل معاش و عقل معاد است ، و وصف عقل پيامبر ( ص ) و عقل على ( ع ) و داستان فتح خيبر را نيز در بر دارد . 21 . داستان زندگى سلمان : اين مثنوى كه عنوان مشخصى ندارد در نسخهء خطى كتابخانه لندن آمده و مضمونش داستان زندگى سلمان فارسى و رسيدنش به خدمت پيامبر اسلام ( ص ) و همچنين تفسيرى بر سوره‌هاى صف و جمعه است و با اين بيت آغاز شده است : « كلك بردار اى دبير رهنورد * وانما آثار عشق و بوى درد » 22 . مثنويات : اين عنوان مثنويهاى كوتاهى است كه از دو بيت به بالا را شامل مىشوند و در تمام نسخه‌هاى موجود تحت همين نام آورده شده‌اند . اين مثنويها در موضوعات متنوعى هستند مثلا برخى از اين مثنوىها در جواب به سؤالات مريدان و . . . به‌صورت نامه نوشته شده‌اند و برخى ديگر هم گويا به همراه كتابى كه به تحفه فرستاده مىشده ارسال مىشده است .

--> ( 1 ) . قصص / 28 . ( 2 ) . فضيلة العقل ، برگ 180 . ( 3 ) . همان ، برگ 193 . ( 4 ) . همان ، برگ 57 . ( 5 ) . بحار الانوار ، ج 90 ، ص 155 . ( 6 ) . فضيلة العقل ، برگ 57 . ( 7 ) . بحار الانوار ، ج 1 ، ص 97 .