پير جمال الدين محمد اردستانى
36
شرح الكنوز و بحر الرموز ( فارسى )
شكايت كرده و يا حتى لعن و نفرينى به آنان فرستاده باشد . گويا اين عقيده در طريقت وى از قبل از او مطرح بوده است چرا كه در مرآة الافراد مىگويد : [ روزى به خدمت ] پيرمرتضى على اردستانى - عليهالرحمه - رسيدم از او سؤال كردم از دوستى و دشمنى صحابه و رضوان و جنت و امثال اينها . حضرت پير فرمود اگر از روى شرع مىپرسى جواب اين مسئله دادن كار ما نيست و اگر از روى فقر ، و روى معنى « اللهم اهد قومى » « 1 » مىپرسى اگر امام شهدا . . . حسين الشهيد بكربلا ( ع ) و يزيد هر دو آرند ، و درين مقام عداوت يزيد در تو پيدا شود نه عالم فقر است . « 2 » و ديگر اينكه جمالى در ميان مجموعه مثنويهاى هفتگانهاش كه در شرح داستان زندگى پيامبر است رواياتى را كه مىگويند اولين مرد مسلمان ابو بكر بوده معتبر مىداند با اين تفاوت كه در شرح الواصلين مىگويد على ( ع ) پيش از بعثت پيامبر ( ص ) به او ايمان داشته است . « 3 » 5 . عقايدى كه به عقايد غلات شبيهند : پيرجمال همانند اكثر شيعيان ولى با تأكيدى بيشتر معتقد است كه نور محمد ( ص ) و نور على ( ع ) پيش از آفرينش وجود داشته « 4 » و به حديث اول ما خلق نورى « 5 » در بين آثارش استناد فراوان كرده است . همچنين معتقد است كه جهان و هرچه در اوست به خاطر وجود محمد ( ص ) آفريده شده و محمد ( ص ) و على ( ع ) هر دو جلوههايى از نور قديم خداوند بر روى زمين هستند ، و با تجلى و درخشش خود ، نور خدا را بر زمينيان عرضه مىكنند بهعنوان نمونه در ميان اشعار خود كه در ديوانش گردآورى شده گفته است :
--> ( 1 ) . شهاب الاخبار ، ص 137 . ( 2 ) . مرآة الافراد ، ص 143 . ( 3 ) . شرح الواصلين ، كليات ( نسخهء خطّى كتابخانهء ملّى پاريس ) ، برگ 680 . ( 4 ) . براى مثال مىتوان به حديث : « ان اللّه خلق نور محمد قبل أن يخلق » اشاره كرد . براى اطّلاع بيشتر ، ر . ك : بحار الانوار ، جلد 25 ، ص 24 و جلد 170 ، 57 و جلد 15 ، ص 4 . ( 5 ) . بحار الانوار ، جلد 1 ، ص 97 .