شاه محمود داعى شيرازى
43
نسايم گلشن ( شرح شرح گلشن راز شيخ محمود شبسترى ) ( فارسى )
شروح گلشن راز طبق نوشتهى تذكرهها و فهرستها تاكنون شروح مختلفى بر گلشن راز به رشتهى تحرير و تأليف درآمده است كه به اهم آنها اشارت مىرود : 1 . شرحى كه فرزند شبسترى به اختصار بر اين منظومه نگاشته است و برخى تذكرهها آن را نخستين شرح اين منظومه برشمردهاند . معلوم نيست كه آيا اين شرح باقى مانده است يا نه ؟ 2 . شرحى كه شيخ روحبخشان بدخشانى جانشين و خليفهى معنوى سيد محمد نوربخش بر اين منظومه تأليف كرده است . عين الدين نويسندهى غنچهى باز در شرح خويش بر گلشن از او چنين ياد كرده است : اگرچه شرحهاى گلشن راز * زده بر چرخ دل رايات اعجاز ز انجام و ز آغاز * براى كشف اين راز خصوص شرح شيخ روحبخشان * خليفهى آن امام نوربخشان همان خورشيد رخشان * كه تابيد از بدخشان مرحوم علامه شيخ آقا بزرگ تهرانى در الذريعه به اشتباه نويسنده را نوربخش بدخشانى ذكر كردهاند . 3 . « شرح وسيط » شرح ديگرى است از قرن نهم هجرى كه آن را سيد محمد مدنى نيشابورى معروف به مير مخدوم در شهر هرات به رشتهى تحرير و تأليف درآورده است . عين الدين سابق الذكر در غنچهى باز از او نيز ياد كرده است : . . . و يا شرح وسيط مير مخدوم * شهيد عشق حق آن پير مرحوم امين سرّ قيّوم * روانش شاد و معصوم 4 . غنچهى باز از شيخ عين الدين از علما و شاعران قرن نهم هجرى . او چنان كه اشارت رفت ، گلشن راز را به صورت مستزاد درآورده و آن را غنچهى باز ناميده است . آغاز آن چنين است :