حسين بن حسن خوارزمي
83
شرح فصوص الحكم ( تحقيق حسن حسن زاده آملى ) ( فارسى )
اجتهاد را از علماى ظاهر نصيب است از تشريع ، كه هميشه إنباء از معانى غيبيه و اسرار الهيّه به تقديم مىرسانند « 1 » . و چون امور ثابته در نشئات دنياويّه سبب وصول است بدانچه در آخرت از براى ايشان مقدر است كما قال عليه السّلام : « الدّنيا مزرعة الآخرة » ، لاجرم مىفرمايد از براى آخرت خود حارثم . از كاشتن اين تخم برخوردارى از دخول جنّت و تمتّعات بهشت نمىخواهد ، چه كاملان عبادت از براى جنّت نمىكنند بلكه مراد از آخرت آن است كه آخر امر عارف بدان منتهى مىشود از فانى شدن در حق و باقى گشتن به بقاى مطلق . آرى ، بيت : درخت و سبزه برآيد ز باغ و اين گويد * كه خواجه هرچه بكارى ترا همان رويد
--> ( 1 ) - اين جمله ترجمه عبارت قيصرى است بدين صورت : فلهم نصيب من الانباء و الرسالة به حكم الوراثة لا بالأصالة كما للمجتهدين من العلماء في الظاهر نصيب من التشريع ، لذلك لا يزالون منبئون عن المعاني الغيبيّة و الأسرار الالهية ( ص 58 ط 1 ) . ضمير لهم راجع به اولياء و كمّل است ، و همچنين صيغه جمع لا يزالون منبئون راجع به آنانست يعنى چنان كه مجتهدين از علماى ظاهر را نصيب از تشريع است ، اين اولياء و كمّل را نصيب از إنباء و رسالت به حكم وراثت است نه به اصالت . لذا اولياء و كمّل كه نصيب از إنباء و رسالت دارند هميشه إنباء از معانى غيبيه و اسرار الهيه به تقديم مىرسانند . در چند نسخه كلمه هميشه ندارد و بعد از تشريع چنين آوردهاند ، انبا اين معانى غيبيه الخ . كه شايد تحريف بنابراين باشد كه ترجمه لذلك است . و حق اين است كه ترجمه دو كلمه لذلك لا يزالون هر دو در عبارت باشد ، و عبارت خوارزمى بدين صورت صواب مىنمايد : و اين طايفه را نصيب از انباء و رسالت به حكم وراثت است نه بطريق اصالت چنان كه اهل اجتهاد را از علماى ظاهر نصيب است از تشريع ، بنابراين هميشه انباء از معانى غيبيه و اسرار الهيه به تقديم مىرسانند . و بعضى از نسخ چنين است : و اين طايفه را نصيب از انبياء و رسالت . كه مسلما انباء به انبياء تحريف شده است . و در بعضى نسخ و هميشه است كه ما واو را محرف « كه » بقلم شكسته پنداشتهايم زيرا اين نسخه بقلم شكسته است .