حسين بن حسن خوارزمي
71
شرح فصوص الحكم ( تحقيق حسن حسن زاده آملى ) ( فارسى )
پس اگر در رؤياى صالحه و مبشّرهء صادقه - كه عديل وحى است به قول نبى امين و خواجهء كائنات كه : « لم يبق من النبوّة إلّا المبشّرات » . و آن را تفسير به رؤياى صالح كرد - امر نبودى ، هرآينه به افشاى اسرار و ابراز راز يار قيام ننمودى و اين بشارت از آن جناب مكرّم در عشر آخر بود از ماه محرّم از شهور سال شش صد و بيست و هفت از هجرت ، و چون رخصت اظهار اين اسرار و مشاهده جمال رسول مختار فهرست روزنامهء روزگار بود حضرت شيخ به ذكر تاريخ قيام نمود . بيت : چون بشارت رسد ز دوست به دوست * ساعت آن ساعت است و روز آن روز و لهذا به ذكر مكان اين رؤيا نيز اشتغال فرمود ، ( اشتغال نمود - خ ) : و قال رضى اللّه عنه : بمحروسة دمشق ، و بيده صلى اللّه عليه و على آله و سلّم كتاب فقال لى : « هذا كتاب فصوص الحكم خذه و اخرج به إلى الناس ينتفعون به » « 1 » فقلت : السّمع
--> ( 1 ) - به اتفاق چند نسخه مصحّح فصوص الحكم از مخطوط و مطبوع كه در كتابخانه محقّر اين حقير موجود است ، صورت عبارت « ينتفعون » چنانست كه در متن آمده است ، و حال اينكه جواب امر بايد مجزوم باشد يعنى بدين صورت : « خذه و اخرج به الى الناس ينتفعوا به » . در سنه هزار و سيصد و هفتاد و چهار هجرى قمرى ( 1374 ه ق ) مطابق هزار و سيصد و سى و سه هجرى شمسى ( 1333 ه ش ) در تهران در محضر انور استاد مكرّم و علّامه معظّم حضرت آقا شيخ محمد حسين فاضل تونى - رضوان اللّه عليه - شرح شرف الدين قيصرى بر فصوص الحكم را تتلمذ مىنموديم ، آن جناب بعد از اشاره بدين نكته ادبى در زبان عربى - اعنى مجزوم بودن جواب امر - در ردّ اعتراض مذكور بيانى داشته است كه آن را در تعليقهاى بر نسخه شرح ياد شده متعلق به آن جناب بدين عبارت تحرير فرموده است : « سياق الكلام يقتضى أن يكون ينتفعوا مجزوما لأنه جواب الأمر إلّا انه رفعه على أن يكون إخبارا ، كأن سائلا سأل أن هذه الحكم بعيدة عن فهم عموم الناس ، فأجاب بأن الكاملين ينتفعون بها » . بيان استاد - روحى فداه - ناظر به تقرير عارف عبد الرحمن جامى در شرح فصوص الحكم است كه گفت : « سياق الكلام يقتضى أن يكون قوله ينتفعون مجزوما باسقاط النون لكونه بحسب الظاهر جوابا للأمر لكنّه صلى اللّه عليه و سلّم جعله إخبارا ابتدائيا بأن المتحققين بالانسانية ينتفعون به الى يوم القيامة لمزيد