حسين بن حسن خوارزمي

50

شرح فصوص الحكم ( تحقيق حسن حسن زاده آملى ) ( فارسى )

در سير ممالك قدم و قطع مسالك طريق امم ، بر جادهء آن نبىّ باشد كه اين ولىّ را با او مشرب موافق و خلق و صفت مطابق بود . چه به حكم حديث جابر - رضى اللّه عنه - جان هر ولىّ از نفس روح هر نبىّ است . پس بعضى وارث ابراهيم باشد ، و بعضى وارث موسى ، و بعضى وارث عيسى ، و بعضى وارث حضرت مصطفى صلوات اللّه عليهم اجمعين ، چنان كه سلطان المحققين ابو عبد الرحمن السلمى در تفسير وَ لَقَدْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثاقَ بَنِي إِسْرائِيلَ وَ بَعَثْنا مِنْهُمُ اثْنَيْ عَشَرَ نَقِيباً از جناب مقبول حضرت خلاق ، ابو بكر وراق نقل كرده است كه گفت اخيار و بدلاء و اوتاد از هيچ امّتى خالى نبوده است كما قال تعالى : وَ بَعَثْنا مِنْهُمُ اثْنَيْ عَشَرَ نَقِيباً و ايشان طايفه‌اىاند كه در وقايع و ضرورات و مصائب و بليّات سائر طوائف را رجوع به سوى ايشان باشد . و از حضرت خواجه عليه السلام نقل مىكنند كه گفت در امّت من هميشه

--> - و به همين معنى است عبارات ديگر آنان از قبيل : « فلان على مشهد فلان » و « فلان على مشرب فلان » و « فلان على قلب فلان » و « فلان على لسان فلان » . مثلا شيخ عارف طائى در فصّ عيسوى فصوص الحكم گويد : « و هذه مسألة لا يمكن أن تعرف إلّا ذوقا كابى يزيد حين نفخ في النملة التى قتلها فحييت ، فعلم عند ذلك به من ينفخ فنفخ فكان عيسوىّ المشهد » . ( ص 328 شرح قيصرى - چاپ اول سنگى ) . و در فصّ يوسفى گويد : « و سأبسط القول في هذه الحضرة بلسان يوسف المحمّدي ما تقف عليه » ( ص 229 شرح مذكور ) . و در فصّ شيئى گويد : « و على قدم شيث يكون آخر مولود يولد من هذا النوع الإنسانى و هو حامل اسراره . . . » ( ص 124 شرح ياد شده ) . تبصره - در اينكه مشرب هريك از اولياء موافق مشرب يكى از رسل و انبياء است كلامى كامل در غايت جودت است . و بيست و هفت فص فصوص الحكم بر اين مبناى قويم و حكيم است كه هر فص در بيان كلمه كامله انسانيه و كسانى كه با آن كلمه به قدر استعداد و قابليت خود هم مشرب و هم مشهد است مىباشد . مثلا در بروز خوارق عادات و ظهور كرامات گويى فلانى عيسوى مشهد و فلانى موسوى مشهد است و على هذا القياس نه اينكه هدف از كتاب حكايت قصص انبياء باشد . و به عبارت ديگر هر كلمه در بيان مقام نوعى از مقامات رفيع انسانى است فافهم .