صائن الدين على بن تركه
90
عقل و عشق يا مناظرات خمس ( فارسى )
كيفيّت انتشاى ملامت و غيرت بر احوال عاشق و مبدأ آن و چون اوست كه ترجمانى معانى غيبى به مخارج عيان و السنهء بيان اقتضا مىكند بعد از آنكه بدين اسرار مطّلع گشت و ازين معنى خبردار شد ، جبلّت اظهار آثارش استدعاى آن كرد كه در ميان ملأ اعلى - كه حىّ اصلى وى است - اين خبر در اندازد و اين سرّ پنهان را اشاعت آغازد « 1 » . فأخبر من فى الحىّ عنّى ظاهرا * به باطن أمري و هو من أهل خبرتي « 2 » هرآينه چون اين آوازه درين گنبد تعيّن « 3 » بنيان تنزّه اركان افتاد ، از يك طرف صداى « فَبِعِزَّتِكَ لَأُغْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ » برآمد و از طرفى ديگر طنطنهء « أَ تَجْعَلُ فِيها مَنْ يُفْسِدُ فِيها وَ يَسْفِكُ [ 483 الف ] الدِّماءَ » ظاهر گشت « 4 » . فلاح و واش ذاك يهدي لعزّة « 5 » * ضلالا و ذابي ظلّ يهذي « 6 » لغيرة « 7 » * * عشق ورزيدم و عقلم به ملامت برخاست * هركه عاشق شد ازو حكم « 8 » سلامت برخاست كه شنيدى كه برانگيخت سمند غم عشق * كه نه اندر عقبش گرد ملامت برخاست بارى ، ساز ناز معشوقى از اين آوازه به قول « 9 » « أضحت تدلّ بكثرة العشّاق » آغاز نوازشى ديگر نهاد و قانون نياز عاشقى ازين گفتوگو به ترانهء « 10 » « أغار عليك من مرّ النّسيم » آهنگى ديگر گرفت . از يك طرف ، غمّازى وشات و تقرّب نمودن ايشان به وسايل تقديس و تسبيح ، آتش غيرت در نهاد عاشق نهاد و رقايق نسب اندرونى او را
--> ( 1 ) . F : + بيت ؛ H : + شعر ( 2 ) . D : خبرة ( 3 ) . B در حاشيه : ظ تقدّس ( 4 ) . D : + ش ؛ G و J : + شعر ( 5 ) . C , D و E : لغرّة ( 6 ) . در اصل : يهدى ، مطابق C و ديوان ابن فارض تصحيح شد . ( 7 ) . F و J : + بيت ( 8 ) . B : راه ( 9 ) . F : + مصراع ؛ G و H : + ع ( 10 ) . F : + مصراع ؛ G و H : + ع