بود ، نه آنچه مبادر به فهم عامه مىشود ؛ نعوذ باللّه منه ؛ كاينجا حلول كفر بود و اتحاد هم . » « 1 » عقيدهء شيعه مبنى بر اينكه حقيقت قرآن نزد امام دوازدهم ( عج ) است ، در رسالهء عربى انزاليه به روشنى آشكار است . در اين رساله كه از تنزلات قرآن در مراتب و مدارج مختلف سخن مىرود ، صائن الدين به كشف معانى قرآن در ضماير اوليا اشاره كرده تصريح مىكند كه « اين مراتب منتهى مىشود به خاتم محبوب ، مهدى ، كه او بر همگى مراد و ژرفاى مرام قرآن واقف است . » « 2 » خاندان پيامبر ، به يمن قرابت با او و رابطهء وراثت ، داناى علومى هستند كه خاص پيامبر است و ديگران از آن بىبهره‌اند . علم ساعت و قيامت از آن جمله است : « ادراك ساعت و مواطن و مقامات آن و امارات و آياتش ، همه از خصايص ختمى است و به ميامن قرابت و وراثت او ، بدان مىتوان رسيدن . » « 3 » معرفت به توحيد حقيقى از شئون ولايت است و اساطين اوليا كسانى هستند كه علاوه بر احوال و افعال عارفانه و پسنديده ، به علت قرابت و خويشاوندى با حضرت رسول ، وارث تقديرى اين معرفت گشته‌اند : « ولايت عبارت از مبدأ شعور و اشعار به واحدى است كه به وحدت حقيقى يگانه بود ؛ چنانچه محيط باشد به مبدأ و معاد . و از اينجا معنى توحيد به عرف انبيا و اساطين اوليا كه از شرب خاص انبيا و رسل ، نصيبى ايشان را مقدر شده از ممر وراثت ، كه مترتب به مقاربت اصلى و متفرع بر مراقبت اوضاع و متابعت افعال و احوال پسنديدهء انبيا و رسل است ، معلوم مىشود هوشمند را اگر تأمل كند در اين سخنان . » « 4 » رسالهء شق قمر و ساعت از جمله رسائل صائن الدين است كه مىتوان از لابلاى آن به مذهب و عقيدهء او راه برد . اين رساله در ربيع الاول 829 نوشته شده است كه مقارن است با شروع بازجوييها ، آزارها و گرفتاريهاى صائن الدين ؛ و به احتمال قريب به يقين ، مطالب آن از موجبات گرفتارى وى بوده است .

--> ( 1 ) . مجموعهء مب ، ورق 125 الف . ( 2 ) . همان ، ورق 127 ب . ( 3 ) . چهارده رساله ، ص 252 . ( 4 ) . مجموعهء مب ، ورق 125 الف .