صائن الدين على بن تركه

مقدمهء مصحح 12

شرح نظم الدر ( شرح قصيده تائيه ابن فارض ) ( فارسى )

مستقيم مطالب از كتابهاى فصوص الحكم و الفتوحات المكية مىتوان ديد و هم در نظام جهان‌بينى ابن عربى كه بر آن حاكم است . يك اصل و چهارده وصل مقدمهء صائن الدين بر شرح نظم الدّر ، كه در واقع چكيدهء مطالب اين شرح است ، تأثير جهان‌بينى ابن عربى را به روشنى مىنماياند . صائن الدين و افكارش براى جامعهء فرهنگى ما چنان كه بايد شناخته شده نيست و اين در وهلهء اول بدان سبب است كه همهء آثار صائن الدين به چاپ نرسيده و در معرض نقد و بررسى قرار نگرفته است . آثار معدودى هم كه تاكنون چاپ شده ، بعضا مغلوط و دور از شيوهء صحيح بوده است . در اثر حاضر سعى بر آن است كه اولا با روش علمى و با استناد به نوشته‌هاى خود صائن الدين به معرفى او و افكارش پرداخته شود و ثانيا هر منبع و مأخذى ، اعم از آثار قدما و متأخران ، كه احتمال مىرود نشانه‌اى از صائن الدين در آنها باشد ، دقيقا بررسى گردد . البته در ارجاع و گزينش مطالب ، چه در فصل مربوط به صائن الدين و چه در فصل ابن فارض ، ارجحيت با منابع معتبر و درجهء اول است . از اين رو منابعى كه در اين زمينه بدانها مراجعه شده ، بسى بيش از آن است كه به نحوى مورد استفاده قرار گرفته و در فهرست منابع آمده است . تائيهء كبرا از شاهكارهاى عارفانهء ادبيات عرب است كه به زبانهاى مختلف ترجمه شده است . نگارنده ضمن تحقيق دربارهء ابن فارض ، به ترجمهء شيواى تائيهء صغرا به فارسى در نامهء دانشوران برخورد كه به وسيلهء اديبان عصر قاجار صورت گرفته بود . گيرايى اين ترجمه از سويى و دور افتادن صائن الدين از ظاهر بسيارى ابيات در شرح نظم الدّر و پرداختن به شرح و تأويل قصيده از سوى ديگر سبب شد كه وى نيز به ترجمهء تائيهء كبرا دست يازد . در اين ترجمه سعى شده است قصيدهء مزبور با حفظ امانت در جنبه‌هاى معنايى و ادبى به فارسى برگردانده شود و حتى الامكان از كاستن و افزودن كلام خوددارى گردد كه اميد است از مقصود دور نيفتاده باشد . با اين همه اگر بخشهايى از آن مورد پسند خاصان قرار نگيرد ، دو نكته را نبايد از نظر دور داشت : يكى آنكه برخى زيباييهاى شعر در ساختار همان زبانى زيباست كه بدان سروده شده است و به تعبيرى