پيشگفتار از زمانى كه « لا إله الا الله » و جهان‌بينى توحيدى در سرزمين عربستان طنين‌انداز شد ، همواره مهم‌ترين موضوع مورد توجه علما و دانشمندان ، « انسان » و « انسانيت » بوده است . اين انسان موجودى است كه خداوند متعال ، جسم او را از « طين » ، « طين « لاذب » ، « صلصال » و « حمأ مسنون » آفريده است . از طرف ديگر خداوند از روح خودش در او دميده ، و روحى پاك و الهى در درون او قرار داده است : « وَ نَفَخْتُ فِيهِ مِنْ رُوحِي » * . او را خليفه و جانشين خويش بر روى زمين كرده است : « إِنِّي جاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً . . . » خداوند مقام او را بزرگوار گردانيده است : « وَ لَقَدْ كَرَّمْنا بَنِي آدَمَ وَ حَمَلْناهُمْ فِي الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ » . او تنها موجودى است كه توانسته ، حامل امانت الهى باشد ، امانتى كه آسمانها و زمين و كوهها از حمل آن ابا كردند : « إِنَّا عَرَضْنَا الْأَمانَةَ عَلَى السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ الْجِبالِ فَأَبَيْنَ أَنْ يَحْمِلْنَها وَ أَشْفَقْنَ مِنْها وَ حَمَلَهَا الْإِنْسانُ إِنَّهُ كانَ ظَلُوماً جَهُولًا » . عظمت و بزرگى انسان و شناخت او پيوسته مورد توجه شعرا و نويسندگان ، از جمله عرفا و اهل تصوف بوده است ، اينان در آثار عرفانى - ادبى خويش ، با زيبايى خاصى به شناخت انسان و در نهايت به شناخت خالق او ، پرداخته‌اند ، چون : « من عرف نفسه فقد عرف ربه » . يكى از بهترين منظومه‌هاى موجزى كه تا كنون به زبان فارسى دربارهء مبادى عرفان و تصوف نوشته شده است ، گلشن راز اثر شيخ محمود شبسترى است ، درباره ارزش و محتوى اين كتاب همين بس ، كه پس از سروده شدن ، پيوسته مورد توجه