است ، مع قيد آخر . شيخ چون به طريق خود جواب گفت ، اصول و فروع تفكر را به طريق حكما نيز ذكر مىفرمايد ، از جهت استيفاى مبحث و استكمال آن . حكيمان كاندرين كردند تصنيف * چنين گفتند در هنگام تعريف كه چون حاصل شود در دل تصور * نخستين نام او باشد تذكر و زو چون بگذرى هنگام فكرت * بود نام وى اندر عرف عبرت تصور كان بود بهر تدبر * به نزد اهل عقل آمد تفكر تصور ، حصول صورت شىء است در دل حكيم ، آن حصول صورت شىء را در اوّل مرتبه تذكر نام نهاد . و در مرتبه دوّم كه از آن صورت حاصله انتقال كرده مىشود ، به معنى آن را عبرت مىگويند ، از بهر آنكه عبرت از عبور است ، چون از آن صورت حاصله عبور كرده باشد به معنى ، در اصطلاح خود حكيم آن را عبرت نام نهاد ، و در مرتبه ثالثه تصور ، اگر براى تدبر است كه ترتيب امور معلومه باشد ، حكيم آن را تفكر مىخواند . ببايد دانست رزقك اللّه اشرف نصيب و اوفر حظ ، كه هر چيز كه در دل و در ذهن درآيد ، آن را سه مرتبه است نزد حكيم ، و در هر مرتبه در عرف خود نامى نهاد ، چنان كه ذكر كرده شد ، و تذكر و عبرت و تفكر و در اصطلاح صوفيه پنج مرتبه دارد ، و در هر مرتبه نامى نهاده‌اند ، اوّل مرتبه را خاطر اوّل و سبب اوّل و فقر خاطر نيز مىگويند . و در دوّم مرتبه كه نفس محقق شود ، اراده مىگويند چنان كه شيخ محى الدين قدس سره مىفرمايد : « فاذا تحقق فى النفس سموه ارادة » ، و در مرتبه ثالثه كه حكم به نفى و اثبات كرده مىشود ، عزم مىخوانند ، و عند التوجه الى الفعل سموه قصدا ، و در مرتبه رابعه كه عند التوجه الى الفعل است ، قصد مىنامند ، و مع الشروع فيه سموه نية ، و در مرتبهء خامسه كه آن توجه مع