علي بن محمد التركه ( صائن الدين علي تركه )

13

شرح گلشن راز ( فارسى )

الف - آثار منظوم ؛ 1 - گلشن راز : اين كتاب منظومه‌اى است به بحر هزج مسدس مقصور يا محذوف ، شامل 1002 بيت ، كه شيخ آن را در پاسخ به پانزده سؤال از امير سيد حسين حسينى هروى ، 5 صوفى معروف سروده است ، بدين صورت كه چون سؤالات امير حسينى هروى به مجلس شيخ بهاء الدين يعقوب تبريزى رسيد ، شيخ محمود به اشارت او ، فى المجلس هر بيتى را به بيتى جواب گفت ، و باز فرستاد ، و بعد از آن بر ابيات سابق ، بيتهايى افزود ، تا منظومهء گلشن راز به وجود آمد . شيخ محمود تاريخ وصول سؤالات مذكور را كه در حقيقت تاريخ آغاز منظومه گلشن راز نيز است ، شوال سال 717 ه ذكر كرده است ، و گفته كه اين نخستين بار بود ، كه زبان به شاعرى گشود ، و پيش از آن ، آثار خود را به نثر نوشته است ، و به شعر نپرداخته ، ولى بعد از آن به اين امر توجه كرد . ابياتى از اوايل منظومه گلشن راز كه متضمن تاريخچه پيدايش منظومه مذكور است ، در اينجا نقل مىشود : گذشته هفت و ده با هفتصد سال * ز هجرت ناگهان در ماه شوال رسولى با هزاران لطف و احسان * رسيد از خدمت اهل خراسان بزرگى كاندر آنجا هست مشهور * به اقسام هنر چون چشمه نور همه اهل خراسان از كه و مه * بگفته كو در اين عصر از همه به جهان را سور و جان را نور اعنى * امام سالكان سيد حسينى نوشته نامه‌اى در باب معنى * فرستاده بر ارباب معنى در آنجا مشكلى چند از عبارت * ز مشكلهاى اصحاب اشارت