صائن الدين على بن تركه
مقدمهء كتاب 24
چهارده رساله فارسى ( فارسى )
گرديده است . مؤلف از علاء الدين يارى فراوان ديده و در دستگاه او بهرهها يافته و در گرفتاريها به دو پناه آورده و هرگاه از او كمك خواسته پاسخ گرفته است . پس از سپاس و ستايشگرى از امير مذكور حديثى از احاديث نبوى را كه مشتمل است بر تمام مراتب عبادت از احسان و اسلام و ايمان و در بسيارى از آثار مؤلف مورد توجه و تفسير قرار گرفته ، اختيار نموده و در دو مدرج كه يكى بيان معنى ظاهر حديث را مىنمايد و همين مدرج موجود است و ديگرى جهات باطنى آن را هويدا مىكند ، بدان پرداخته است . مدرج اول كه در طى شش باب و مقدماتى بحث آن پايان مىيابد پيرامون همان حديثى است كه در مقدمه توصيفش مسطور افتاد . پس از ترجمه و شرح حديث دربارهء هيئت و هيكل عبادت تحقيقاتى نموده و در آن از اركان اسلام كه در طهارت و صلاة و حج و زكات و صوم ، صورت ترتيب يافته ، بحث مىكند . اهميت اين رساله در اين است كه در اين مدرج محل اتفاق و اختلاف نظر مذاهب اربعه اسلامى را در فروع با حروف اختصارى نام رئيس هر مذهب نشان مىدهد ، بدين ترتيب : ق . عبارت از محل اتفاق . ف : شافعى . ح : ابو حنيفه . م : امام مالك . صد : مخصوص امام احمد حنبل است ( د ) حرف اختصارى احمد و ( ص ) حرف اختصارى كلمهء مخصوص مىباشد ، بنابراين هرگاه نظر خاص رئيسى مورد توجه قرار گرفته حرف اختصارى او به حرف ( ص ) مىپيوندد و نظر مخصوص آن امام را نشان مىدهد ، مانند : صف . مخصوص شافعى و صح . مخصوص ابو حنيفه . و . . . و چنانچه دو يا سه نفر از ائمه مذاهب در فرعى اتفاق داشتند پس از بيان فروع متفق عليه ، حروف اختصارى اهل اتفاق بهم پيوسته و نظر ايشان را بر صدر ظهور مىنشاند ، مانند : حد : ابو حنيفه - احمد . فح : شافعى - ابو حنيفه . و . . . نتيجه اينكه فقيه متفطن فتاواى رؤساى مذاهب اربعه اسلامى