صائن الدين على بن تركه
70
چهارده رساله فارسى ( فارسى )
است ، همچنين ثانى منبع ثوران استعداد ظهور آن آثار و احكام واقع شده ، چنانچه اصول آن در جايش مبيّن گشته . چون اين مقدمه محقق گشت ببايد دانست كه : اركان وضعى نماز بنا بر سريان حكم اصل مذكور هم هفت واقع شده : اول آن اوضاع ، هيئت استادن « 1 » است و گشودن دهان به لفظ تكبير ، و آن صورت اشارتى است بدانكه وجه جمعى انسانى در مستنزه اطلاق خود به اقتضاى تمام اظهار و رفع احكام مصادر و اوضاع آن متحقق است ، پس آن هيئت مشتمل بر دو وضع باشد و تمام تحقيقش مىآيد . و چون اينجاست كه موطن احكام وجودى است هرآينه ركن باطنى وجودى هم اينجا مفروض گشته . و وضع سوم هيئت ركوع است و دو تو گشتن . و آن عبارتى است از آنكه وجه مذكور از مستنزه اطلاق و بود خود متوجه ضيق مركز و نمود خودش گردد و قامت الف نشانش دال نمايش احوال شود . و وضع چهارم هيئت اعتدال است ، و آن عبارتى است از بازگشت وجه مذكور به سوى بلندى اطلاق بعد از تنزل و آن صورت حكم جمعيت برزخيّت است كه اعتدال را واقع است چنانچه تحقيق آن خواهد آمدن . و وضع پنجم تنزل وجه مذكور است به مستقر خودش و توجه او به سوى قرب مركز اصلى و صوب محاذات آن و ملاقات ارض استعداد و كسب مواد ازدياد در آن . و وضع ششم جلوس است . و آن عبارتى است از تمامى قرار بر ارض مذكور و وقوع وجه بر وضع وجودى اطلاق خودش . و وضع هفتم سلام است ، و آن عبارتى است از وصول وجه مذكور بعد از طى اسفار تنوعات و پى سپر كردن مراحل محصورهء فعل و كلام به اقدام جد و اجتهاد و رسيدن به مقصد انبساط انجام ، سلام . وصل دوم - در بيان حقيقت اركان وضعى نماز بر وجه مفروض . همانا در آنجا كه تحقيق معنى نماز كرده شد ، روشن گشته باشد كه نماز
--> ( 1 ) - ن : ايستادن است .