نقشبندى طريقتى است منسوب به خواجه بهاء الدين محمد نقشبند بخارايى ( 717 - 791 ) . ولى بهاء الدين را بنيانگذار و مؤسس نمىتوان شمرد ، طريقهء او به حقيقت دنبالهء طريقهء خواجگان است ، طريقه و سلوكى كه خواجه يوسف همدانى ( 440 - 535 ) و خواجه عبد الخالق غجدوانى ( متوفى 575 ) بنيان نهاده بودند . خواجه بهاء الدين كه خود از جانشينان خواجهء غجدوانى تعليم يافته بود ، محيى و مصلح طريقت خواجگان شد . و طريقت نقشبندى آميخته‌يى شد از تعاليم عبد الخالق غجدوانى و بهاء الدين بخارايى . طريقهء نقشبندى به زودى در ماوراءالنهر و خراسان رواج يافت . و پس از بهاء الدين ، خلفاى او علاء الدين عطار ( متوفى 802 ) و محمد پارسا ( متوفى 822 ) و يعقوب چرخى ( متوفى 851 ) بر مسند ارشاد نشستند كه در ترويج اين طريقت سهمى داشتند . و از بعد اينان خواجه عبيد اللّه احرار ( 806 - 895 ) آمد كه مشهورترين و متنفذترين مشايخ عصر تيمورى است . و بعهد او اين طريقت به ذروهء نفوذ و شهرت و رواج رسيد . اينك نظرى گذرا مىافكنيم به نقش اجتماعى و سياسى نقشبنديان در عهد تيمورى و حيات مشايخشان و تعاليم و اصول طريقتشان :