خواجه محمد پارساى بخارائى ( پارسا )
مقدمهء كتاب 75
قدسيه ( كلمات بهاء الدين نقشبند )
چند نسخهء ديگر صلاح بن مبارك بخارى « 1 » . و ازين كتاب دو تحرير در دست است يكى تحرير مفصل و ديگرى موجز « 2 » . ولى مسلما خواجهء پارسا مؤلف كتابى در مقامات نقشبند بوده است ، زيرا فخر الدين كاشفى در ضمن سرگذشت علاء الدين عطار بخارى خليفهء خواجه بهاء الدين نوشته است : « بعضى از كلمات قدسيهء حضرت خواجه علاء الدين قدس سره كه در مجالس صحبت مىفرمودهاند ، خدمت خواجه محمد پارسا قدس سره در قيد كتابت آورده بودند و مىخواسته كه به مقامات حضرت خواجهء بزرگ الحاق كنند ، ليكن ميسر نشده است و بعضى از ان اينست كه از خط مبارك خواجه محمد پارسا قدس سره نقل افتاده برسم تيمن و تبرك . . . » « 3 » . و همين مطلب - يعنى قصد گردآورى كلمات خواجه علاء الدين و الحاق آن به مقامات - در مقدمهء انيس الطالبين آمده است : « اميد واثق است كه آثارى و احوالى كه از حضرت مطلع انوار خلافت [ علاء الدين عطار ] نيز بظهور آمده است ، از بركات نظرى و لطفى كه حضرت خواجهء ما قدس اللّه تعالى روحه - به حكم ما صب اللّه فى صدرى الا و قد صببته فى صدر ابى بكر - به ايشان فرمودهاند آن مقدار كه بنقل صحيح رسيده است و بتخصيص خود مشاهده افتاده است در ذيل مقامات حضرت خواجه ثبت كرده آيد ان شاء اللّه عز و جلّ » « 4 » . و لهذا در انتساب انيس الطالبين به خواجهء پارسا نبايد شك كرد . 18 . كلمات خواجهء پارسا - كلمات رسالهيى است به فارسى در موضوعات مختلفه از عرفان و تصوف و حديث و تفسير . دو نسخه ، از آن موجود است يكى در كتابخانهء ملك و يكى در كتابخانهء موزهء بريطانيا « 5 » . ازين دو نسخه ، نسخهء كتابخانهء ملك ( مجموعهء شمارهء 182 ) مورد مراجعهء من بود . در نسخهء ملك رساله خود
--> ( 1 ) - مانند نسخهء كتابخانهء بودليان ( عكس شمارهء 2867 دانشگاه تهران ) و نسخهء انجمن آسيايى بنگال ( فهرست ايوانف 1 / 87 ، و نيز فهرست مجموعهء كرزن / 71 ) و نسخهء اينديا آفيس ( شمارهء 1851 ) . ( 2 ) - براى توضيح بيشتر در باب دو تحرير رك : مقالهء موله در مجلهء مطالعات اسلامى ( پاريس 1959 ) ص 40 - 41 . ( 3 ) - رشحات / 81 . ( 4 ) - نسخهء آرشيو ملى هند رقم 34291 ( A 13 B ) ورق 2 . ( 5 ) - احمد منزوى 2 ( 1 ) / 1321 .