خواجه محمد پارساى بخارائى ( پارسا )

مقدمهء كتاب 5

قدسيه ( كلمات بهاء الدين نقشبند )

پيشگفتار سهم صوفيان نقشبندى در بارور ساختن عرفان اسلامى اندك نيست . صدها كتاب و رساله به زبانهاى فارسى و عربى و تركى در دقايق عرفان و مبانى تصوف و رسوم طريقت و آداب سلوك و مناقب اوليا و طبقات مشايخ . . . از نقشبنديان بازمانده است . و علت آن يكى در گسترش اين طريقه است در پهنهء جهان اسلام از شرق تا غرب ، و ديگر رواج آنست در ميان طبقات علما و فضلا و ادبا . آثار نقشبندى اكثر به زبان فارسى است ، از آنكه طريقهء نقشبندى در سرزمينهايى كه زبان فارسى يا فرهنگ ايرانى سائد بود ، بيشتر شيوع و نفوذ داشت . و اساسا نقشبندى طريقتى است ايرانى ؛ مشايخ قديم اين سلسله همه ايرانى بوده‌اند ، و نشأت و نضج اين طريقه در خاك فارسىزبانان بوده است . و ازين روست كه اصطلاحات طريقتى آنان نيز فارسى است ، كه حتى در متون عربى و تركى نيز آن اصطلاحات به گونهء فارسى به كار رفته است . متأسفانه بيشتر اين آثار همچنان مخطوط در زواياى كتبخانه‌ها متروك مانده است . و فقط پاره‌اى از آنها در هندوستان بطبع رسيده است ، كه نامطبوع و مغلوط است و مغشوش . دربارهء نقشبنديان نيز تا كنون تحقيقى علمى و جامع انجام نشده است . گذشته از كارهاى پراكندهء برخى از مستشرقين ، تنها كسى كه اختصاصا بدين مهم پرداخته بود و تتبعات عميق و دقيقى كرده بود ، مأسوف عليه ماريژان موله بود كه در جهان ديرى نپاييد و به جوانى درگذشت ( در 1963 ) . تحقيقات منتشرشدهء موله در باب نقشبنديه - كه همه ارزنده است - شامل تصحيح چند متن است و بررسى جنبه‌هايى از تاريخ نقشبنديان ، كه در مجلهء فرهنگ ايران زمين و مجلهء