شمس الدين محمد تبريزى مغربى

23

ديوان كامل شمس مغربى ( بانضمام رساله جام جهان نما ) ( فارسى )

جهان‌نما درباره اصول فكرى مغربى مىدهد به استناد اقوال محيى الدين است و قول او كه دو بار نزد مغربى جام جهان‌نما را خوانده و اجازت شرح گرفته است نيز حاكى از نزديك بودن مشرب مغربى با طريقه محيى الدين است از جمله تأثير مهمى كه محيى الدين در وى كرده است به كار بردن رموزى است در شعر . ابن عربى روش رمزى را درباره متن وحى شده قرآن و همچنين درباره جهان به كار مىبرد . حرفهائى كه بر اوراق جهان مسطورند * هست آن جمله خط دوست بخوان هيچ مگو در مقدمه ديوانش درباره رموز خط و خال و زلف و ابرو و خرابات و خراباتى به پيروى شيخ محمود شبسترى چنين گويد . پس ار بينى در اين ديوان اشعار * خرابات و خراباتى و خمار نظر را نغز كن تا نغز بينى * گذر از پوست كن تا مغز بينى چو هر يك را ازين الفاظ جامى است * به زير هريكى پنهان جهانى است مغربى و عراقى مغربى در چند مورد از اشعار خويش عراقى 1 * را جزو بزرگ مردانى چون عطار و سنائى مىداند با توجه به اينكه مغربى خود را با عراقى برابر مىيابد باز شك نيست كه تأثير بسيارى از عراقى پذيرفته است لمعات عراقى هم پيداست كه بسيار مورد توجه مغربى بوده است موارد ذيل تأثير لمعات عراقى را در فكر مغربى نشان مىدهد و البته اين‌گونه موارد به همين‌ها نيز منحصر نيست . در لمعه اول عراقى اشتقاق عاشق و معشوق از عشق است و عشق در مقر غير از تعين