صنفى باشند از طيور كه در هوا پرند و چهل روز چيزى نخورند و بعد از چهل روز بوى مشك اذفر از آن صنف مىآيد ، پس چگونه باشد ؟ حال آن صاحب كمال كه شصت سال در راه خداى تعالى به قدم اخلاص ثابت‌قدم بوده باشد و از تشريف كمال حال او مخلصان ديگر را « 1 » نيز « 2 » اوقات خوش « 3 » و اذواق دلكش و علوم نوربخش حاصل آمده باشد . ( ت ) « 4 » . نقل است كه خدمت شيخ ابو سعيد ابو الخير « 5 » قدّس اللّه سرّه « 6 » چهارده سال در غار خاوران عزلت كرد و چون بيرون آمد و دوازده سال از آن بگذشت ، ولى ديگر در آن غار به زيارت درآمد و بيرون آمد و فرمود كه اگر اين غار از مشكناب مملو بودى چنين بوى ندادى كه بعد از دوازده سال از اثر صحبت شيخ ابو سعيد بوى خوش دلكش مىآيد . « 7 »

--> ( 1 ) ل : ندارد . ( 2 ) گ : ندارد . ( 3 ) گ : ندارد . ( 4 ) ت : برگ 81 ب . ( 5 ) آ ، ن : ندارد . ( 6 ) ابو سعيد فضل اللّه بن ابو الخير ابو سعيد در شهر كوچك ميهنه در اوّل محرم 357 هجرى به جهان آمده قصبه ميهنه كه زادگاه و آرامگاه ابو سعيد است از توابع خاورانست نخست در همان زادگاه خويش دانش آموخته و پس از آنكه صرف و نحو را فرا گرفته ، به شهر مرو رفته و از شاگردان ابو عبد اللّه خضرى شده ، پس از مرگ وى نزديك ابو بكر قتال شاگردى كرده است ، پس از ده سال كه در مرو دانش آموخته به سرخس رفته و در آنجا در حلقهء شاگردان ابو على زاهر بن فقيه آمده است . از آن پس همه عمر را در طريقه تصوف بسر برده و در بازگشت به ميهنه هفت سال را به رياضت گذرانده و باز نزد ابو الفضل سرخسى بازگشته و به اشاره وى به نيشابور رفته است كه از ابو عبد الرّحمن سلمى خرقه ارشاد بستاند ابو العباس قصاب نيز با وى خرقه داده است . مدتى رياضت كشيده مجلس وعظ ترتيب داده در 83 سالگى به ميهنه به سال 440 هجرى / 1049 ميلادى درگذشته است . اسرار التوحيد فى مقامات الشيخ ابى سعيد به اهتمام احمد بهمنيار ، دكتر ذبيح اللّه صفا . مقدمه ديوان ابو سعيد ابو الخير . براون : تاريخ ادبيّات ايران ، ج 1 ، صص 256 ، 308 ، 452 ، 456 ، 457 ، 607 تا 609 . عطار ، تذكرة اولياء ، چاپ لندن ، ج 2 ، ص 322 تا 337 . سمرقندى : تذكرة الشعراء ، صص 841 ، 521 . غلام سرور : خزينة الأصفياء ، ج 2 ، صص 228 ، 209 . لغت‌نامه دهخدا ، ديباچه ، سخنان منظوم ابو سعيد ابو الخير ، سعيد نفيسى تهران ، 1334 خورشيدى . اردو دائره معارف اسلاميه ، تحت ابو سعيد . اين واقعه كه منسوب به ابو سعيد است در اسرار التوحيد هيچ جا متذكر نشده بود ، ولى آن‌طور كه در ل : نوشته در تذكرة الاولياء ، ج 1 ، ص 88 مندرج شده . معلوم مىشود كه نسخه ل صواب دارد . ( 7 ) گ ، ل : اين واقعه ابو سعيد چنين آمده است نقل است كه خدمت شيخ ابو سعيد ابو الخير قدّس اللّه سرّه در نيشابور به زيارت غارى كه سلطان ابراهيم ادهم . ( ابراهيم بن ادهم بن منصور بن زيد بلخى ) نام يكى از اكابر زهاد نيمه اوّل قرن دوم هجرى است كه به سال 165 ه / 776 م يا 166 ه / 783 م در غزاى بيزنطيه به شهادت رسيده است و گويند او شاهزاده بلخ بود ، روزى به شكارگاه ، هاتفى در گوش سر او ندا داد كه اى ابراهيم آيا تو بدين كار آمدى ، از شنيدن آواز شورى در درون او افتاده از اسب به زير آمد -