فرد « 1 » همه عالم صداى نغمهء اوست * كه شنيد اين‌چنين صداى دراز « 2 » ( ب ) « 3 » و هم شيخ نجم الدين الكبرى قدّس اللّه سرّه در فوائح الجمال فرموده « 4 » است كه چون وجود در ذكر مستغرق شود از هر جزوى آواز ذكر « 5 » بشنود چنان كه آواز بوق يا آواز طبل ، و چون ذكر در « 6 » اجزاء مقيم گردد آواز ذكر اجزا مثل آواز نحل « 7 » باشد « 8 » . و اوّل اين آوازها از سر پديد « 9 » آيد و بعده از اين آوازها مثل آواز آسيا ( گ ) « 10 » و پاى زدن اسب « 11 » و آواز ( آ : برگ 54 ب ) درخت « 12 » كه به روى باد « 13 » قوى وزد ، بشنود ، سرّ آن « 14 » اين است ( ت ) كه آدمى مركب بود از ارض و سماء و آنچه در ميان هر دو باشد بلكه از همه چيز . ليكن بعضى به طريق نقطه كتابت « 15 » يافته است از قلم « 16 » حق تعالى در وجود و بعضى به طريق اشكال و بعضى به طريق حروف امّا نقطهء حق تعالى و اشكال « 17 » و حروف او مماثل « 18 » نقطهء خلق و اشكال و حروف ايشان نباشد پس آن آوازهاى تسبيحات « 19 » اجزاى « 20 » وجود بود تا سالك ذاكر آيد به همه زبانها كه ( ن ) « 21 » اين از شرائط سلوك است

--> ( 1 ) آ ، گ : نظم ، ن : ندارد . ( 2 ) كليات عراقى ، ص 124 . ( 3 ) ب : برگ 49 الف . ( 4 ) آ ، ت : آورده . ( 5 ) گ : هر جزوى ذكرى بشنود . ( 6 ) ن و گ : كلمه « در » را ندارد . ( 7 ) گ : عجل . ( 8 ) فوائح الجمال و فواتح الجلال ، ص 21 حينئذ ذكر الوجود فتسمع من كل جزء ذكرا كانه ينفع فى البوق او يضرب دبدبة و اذا استقام ذكرهن صار كرنّة النحل و قبل الاستقامة يقع الذكر و لا فى دائرة الرأس لأنها مصعدة . فتجد فيه صورة الدبادب و الكوس و البوق ، و الذكر سلطان إذا نزل موضعا نزل بدبادبة و بوقاته حتى ربما ينتهى الأمر إلى أن يجنّ و يخاف عليه من الموت و لكن الصادق لا يضره ذلك . . . ( ص 22 ) و . . . و بعد هذه الاصوات ، اصوات الدبادب و البوقات ، تسع أصواتا مختلفة مثل صرير السماء و دوىّ الريح و صوت النار اذا تأججت و صوت الأرحية و خبط الخيل و المرجل و صوت أوراق الأشجار إذا هبّت عليها ريح عاصفة و سرّ ذلك أن الآدمى مركّب من كل جوهر شريف و وضيع هذه من الأركان و السماء و ما بينهما ، فهذه الأصوات إنه كار كل أصل و عنصر من هذه الجواهر . ( 9 ) آ : امد ( به جاى آيد ) . ( 10 ) گ : ص 420 . ( 11 ) آ : است . ( 12 ) ت ، گ : برگ درخت . ( 13 ) گ : بادى . ( 14 ) آ ، ب : اين آنست ، ت : 48 الف . ( 15 ) گ : كتاب . ( 16 ) آ ، گ : كلمه « قلم » را ننوشته . ( 17 ) آ ، ب ، ل : و باشكال . ( 18 ) گ : ممثل ( به جاى مماثل ) . ( 19 ) ب : صيحات . ( 20 ) ن : از ( به جاى اجزا ) . ( 21 ) ن : برگ 109 ب .