و بدان كه حق تعالى اوّل ( ب ) « 1 » موجودى كه از عدم آورد « 2 » خلقى بود كه « 3 » بر صورت الهيهء خودش كه عبارت است از ذات و صفات و افعال ظاهر گردانيد و او را انسان نام نهاد و « 4 » به‌واسطهء انسيّت و رابطه جنسيت و به حسب ظاهر و باطن خودش او را نيز « 5 » ظاهرى و باطنى بخشيد تا اطلاق تصرّف دست دهد در مراتب وجود « 6 » و باطن او روح اعظم « 7 » است و اين روح اعظم را جوهريت و نورانيت است « 8 » پس به نسبت جوهريت او را نفس واحده « 9 » نام شد . قال اللّه تبارك و « 10 » تعالى : « خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ واحِدَةٍ « 11 » » ( 7 - 10 ) ( 4 : 1 ) و به حسب نورانيت اسم او « 12 » « عقل » آمد . قال النّبى « 13 » صلّى اللّه عليه و سلّم : « اوّل ما خلق اللّه العقل « 14 » » و اين عقل وزير و « 15 » ترجمان ( آ : برگ 43 الف ) اوست « 16 » و آن نفس خازن و قهرمان اوست و طبيعت كليّه رئيس عملهء ( ت ) قواى « 17 » طبيعيهء اوست و ظاهر او « 18 » ( گ ) « 19 » صورت عالم است از عرش تا به فرش و آنچه در ميان اين هر دو باشد از

--> ( 1 ) - ب : برگ 39 الف . ( 2 ) - گ : به‌وجود آورد . ( 3 ) - آن است كه ، ر ك به : نجم الدّين رازى ، مرصاد العباد . ص 58 سمّى الانسان انسانا لانّه انيس . ( 4 ) - گ : ندارد . ( 5 ) - آ ، ل : ندارد . ( 6 ) - گ : وجوديه . ( 7 ) - الروح الاعظم و الاوّل و الآخر . و العقل الاوّل . كاشى : اصطلاحات الصوفية ، ص 150 هو الروح الانسانى مظهر ذات الالهية من حيث ربوبيتها و هو العقل الاوّل و الحقيقة الحمدية و النفس الواحدة و الحقيقة الاسمائية و هو اوّل موجود خلقه اللّه على صورته و هو الخليفة الاكبر . جرجانى ، رسالهء التعريفات ، ص 50 . ( 8 ) - ل : ندارد . ( 9 ) - گ : واحد . ( 10 ) - ب ، ت ، ل ، ن ، گ : ندارد . ( 11 ) - قرآن مجيد : 4 ( سوره النساء ) : 1 از حاشيه ب : برگ 39 ، الف يعنى آفريد شما را از يك نفس و مراد از اين نفس آدم است نزد اهل تحقيق مراد از نفس ناطقه كليه كه اوست قالب آدم حقيقى . ( 12 ) - گ : و ( بجاى او ) . ( 13 ) - آ ، ل ، ت : ندارد . ( 14 ) - از حاشيه ب : برگ 39 الف يعنى اوّل آنچه آفريد حضرت حق عقل بود براى شرح و تفصيل عقل ر ك به : غزالى ، احياء علوم الدين ، ج 1 ، ص 62 ، ج 3 ، ص 4 . سهروردى : عوارف المعارف ترجمه اردو از رشيد احمد ، ص 519 . ابن عربى ، الفتوحات المكية ، ج 2 ، ص 61 . نجم الدّين رازى ، مرصاد العباد ، ص 30 . سيوطى ، اللئالى المصنوعة ، ج 1 ، ص 68 . ( 15 ) - آ : ندارد . ( 16 ) - ب : ندارد . ( 17 ) - گ : قوى ، ت : برگ 36 ب . ( 18 ) - ل : ظاهرا . ( 19 ) - گ : ص 408 .