بود و اعاجيب « 1 » كثيره پيدا شود كه احصاى آن در وسع نمايد « 2 » ، قال اللّه تعالى : « وَ إِنْ تَعُدُّوا نِعْمَةَ اللَّهِ لا تُحْصُوها » ( 1 - 7 ) ( 16 : 18 ) « 3 » و اوّل فتح بصيرت از « 4 » چشم باشد و بعد از آن از وجه و بعده از صدر و بعده از جميع بدن و بعد « 5 » از فتح بصيرت شخصى « 6 » بيند نورانى كه در اوايل سلوك او را به صورت « 7 » زنگى سياه ديده اين « 8 » شخص « 9 » نورانى را « 10 » شيخ الغيب و ميزان الغيب ( آ : برگ : 34 الف ) مقدم الغيب و مرآة الغيب و شاهد الغيب خوانند و آن « 11 » نورانى ( ت ) به حقيقت « 12 » چشم خدابين سالك است و سالك حقيقى اوست « 13 » . و بعد از ظهور انوار خانه دل را « 14 » مملو يابد از اغيار و اين اغيار عبارت است از وجود بشرى و نفس و شيطان « 15 » . « و وجود مركّب است از چهار چيز كه آن همه ظلمات متراكمه است و آن چيزها آب و خاك و آتش و باد است « 16 » كه حقيقت انسان را عطا « 17 » شده است و از اين عطا خلاص ممكن نباشد الّا « 18 » به رسانيدن اجزا به كليات تا آب صفت آبى خود برگيرد و « 19 » خاك صفت خاكى خود و آتش صفت آتشى خود و باد صفت بادى خود « 20 » » .

--> ( 1 ) آ : اعايت جيپ . ( 2 ) گ : نباشد . ( 3 ) قرآن مجيد : 16 ( سوره النمل ) : 18 . ( 4 ) آ : ندارد . ( 5 ) آ ، ب : بعده ، ن : بعد از . ( 6 ) ن : شخص . ( 7 ) ن : بصيرت ( بجاى صورت ) . ( 8 ) ل ، گ : مىديد و اين . ن : مىديد . ( 9 ) آ : صورت . ( 10 ) ل : ندارد . ( 11 ) ل : اين . ( 12 ) آ ، ن : ندارد ، ت : برگ 27 ب . ( 13 ) فوائح الجمال : ص 32 و اوّل فتح البصيرة من العين ثم من الوجه ثم من الصدر ثم من البدن كله و يسمّى هذا الشخص النورانى بين يديك تسمية القوم : المقدّم و يسمّونه أيضا شيخ الغيب و يسمّونه ميزان الغيب و قد يستقبلك هذا الشخص فى اوّل السير و لكنه فى اللون أسود زنجى ثم يغيب عنك فذلك : لا يغيب عنك بل أنت هو فيدخل فيك و يتّحد بك و انما يكون أسود لأجل لباس الوجود الظلمانى فإذا أفنيت الوجود و أحرقت لباسه نيران الذكر . ( 14 ) ل : ندارد . ( 15 ) فوائح الجمال ، ص 2 و معنى المجاهدة بذل الجهد فى دفع الأغيار او قتل الأغيار و الأغيار الوجود و النفس و الشيطان و نيز قب : محمود كاشانى ، مصباح الهداية ترجمه عوارف المعارف صص ، 61 - 63 . ( 16 ) ل : خاك و آب و باد و آتش است . ( 17 ) آ ، گ : عطا آمده و در نسخه‌هاى ديگر غطا نوشته شده ، ن : غذا ، ت : غرا . ( 18 ) گ : ندارد . ( 19 ) گ : بگيرد . ( 20 ) فوائح الجمال : ص 5 الوجود مركّب من أربعه أركان و كلها ظلمات بعضها فوق بعض ، التراب و الماء و النار و الهواء و أنت تحت هذه كلها و لا مطمع لك فى الانفصال عنها الّا بإيصال الحق إلى المستحق و هو إيصال الجزء إلى الكل فياخذ التراب الترابية و الماء المائية و النار النارية و الهواء الهوائية .