امير حسن علاء سجزى دهلوى
48
رساله مخ المعانى ( فارسى )
مىگويد كه خ عقل هم خ ق دارد ولى مكتب عرفان ، مكتب عشق است ، مكتب خ عقل نيست - اينجا بايد يادآور شويم كه يكى از بخشهاى بسيار عالى ادبيات فارسى همين بخش مناظرهء عقل و عشق مىباشد - نويسندهها و شعرا كه وارد اين بحث شدهاند ، اغلب خودشان اهل عرفان بودهاند و هميشه عشق را بر عقل پيروز يافتهاند - به نظر آنها براى انسان كامل و براى رسيدن به معرفت الهى ، عقل كافى نيست - هرجا عشق پا گذاشت ، عقل را از مسند حكومتش معزول مىكند - رقابت فيلسوفها با عرفا از همينجا سرچشمه مىگيرد - در ادبيات عرفانى عقل و عشق بعنوان دو رقيب معرفى مىشوند و همواره در اين ميدان رقابت ، عقل محكوم و مغلوب شناخته شده است - بحث عقلى گر در و مرجان بود * آن دگر باشد كه بحث جان بود بحث جان اندر مقام ديگر است * بادهء جان را قوام ديگر است