امير حسن علاء سجزى دهلوى
45
رساله مخ المعانى ( فارسى )
مىتوان گفت اين آية قرآن براى شعرا و عرفا بهويژه شعراى غزلسرايان فارسى سرمايهاى شده است كه در هجر و وصف غمزه و ناز معشوق را به زبان مجاز شرح و تفصيل دهند - حسن دهلوى كه هم شاعر غزلسراى معروف و هم يك عارف كامل هند بوده در وصف خ ش عشق ، واديهاى هولناك و سخت آزمايشها را بيان مىكند با استعارههاى بهغايت لطيف و معنىآفرين - مىگويد عاشق صادق بايد سختترين آزمايش را آسان بشمرد و از كوشش بازنايستد : خ خ زخم آن زخم است كه تيغ عشق گذارد و دردى آن درد است كه دل عاشق دارد - تنگى چاه و محنت و غربت و شدت راه و ذل زندان و جفاى اخوان و اتهام مهرويان بر يوسف آن نكرد كه عشق يوسف بر دل صدپاره زليخا و بر جان آوارهء يعقوب كرد - اى يوسف درج دل يعقوب غارت كردهاى تو و خزينهء سينهء زليخا را تاراج نهادهء تو آنگاه تهمت دزدى بر اين و آن مىنهى - عجب كارى و بوالعجب شمارى -