و در خبرى ديگر است از عبد اللّه بن مسعود كه گفت : « ما در حضرت رسول بوديم ، و طعام مىخورديم كه تسبيح طعام مىشنوديم در حالت خوردن آن . » . و در خبرى ديگر است كه : « هيچ تر و خشكى نباشد كه آواز مؤذّن به او رسد ، كه نه در روز قيامت از بهر وى گواهى دهد » . و قوله : « لانا لا نحيط بما في العالم من الصور » تعليل است از زبان محجوبان ؛ و از زبان اهل كشف نيز ؛ كه : اهل حجاب مىگويند كه : ما تسبيح اشياء از آن در نمىيابيم ؛ كه علم محيط نيست به صور عالم و ما في العالم . و اهل كشف مىگويند كه : ما نيز به كشف به تفاصيل وجود و ما في الوجود باسرها احاطه نداريم ؛ و جز آنكه حق ما را به آن دانا گرداند ، و بنمايد ، و بشنواند در نيابيم . كه تا ملكوت هر چيزى [ كه در عالم است از صور نوعيّه ] دانسته نشود ، نطق و تسبيحى كه آن اجسام را است ، معلوم نگردد . پس چون اين بدانستى كه : [ حمد و ثنا مستند است به صور عالم ، و حقّ روح عالم است ، و متعرّف در صورت روح است ] بدانى كه : صورت همه عالم السنهء حق است ؛ و محلّ نطق لسان ؛ و جمله مر حضرت حقّ مطلق را « حمدگوى و ثناخوان » . پس حمد و ثناى حق در مظاهر خلق به ذات حق ، هم حق كرده باشد ، ازآن‌جهت فرمود كه : الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ ؛ يعنى : چنان كه در سوابق ، به مقام جمع ، حق ، ذات خود را به ذات خود مثنى و حامد و ناطق بود ، در لواحق - كه مقام تفصيل است - حامد ذات او هم ذات او است . و او است به ثناى خويش ناطق . پس مثني و مثنى عليه همه او باشد ؛ ليكن دريافت اين سرّ جز اهل كشف را نيست . شيخ - قدّس سرّه - در باب دوازدهم از فتوحات مكيه تحقيق السنهء نواطق