فمنه خرج و إليه عاد . يعنى : چون شيث ، معنى او هبة اللّه است ، و او مظهر اسم الوهّاب ، اوّل وهبت و بخششى كه اللّه - تعالى - به آدم - ع - فرمود ، اين بود كه : او را اوّل فرزندى كه شد ، شيث بود - ع - . و او را از خارج به وى نداد ؛ از نفس آدم او را به آدم داد . چرا كه : آدم اشتمالى بر جميع اولاد دارد . آخر نه بر سبيل ذرّ جملهء فرزندان او از پشت او بيرون كرد ؟ و با ايشان خطاب « أَ لَسْتُ بِرَبِّكُمْ » « 166 » فرمود ؟ و اين از آن است كه فرزند ، سرّ پدر است ؛ يعنى : در وجود پدر مستور است ؛ و بالقوة در وى موجود است . هرگاه كه زمان ظهور بالفعل درآيد ، از وى به صورت نطفه بيرون آيد ؛ و در رحم مادر افتد ؛ و باز به پدر باز گردد ؛ به آن معنى كه : همچنان‌كه پدر ، انسانى است داخل در حدّ و حقيقت خود او ، نيز داخل در حدّ و حقيقت خود شود . و چون نيكو نظر كنى ، آدم نيز سرّ حق است . كه ظهورش از حق بود . و عودش هم به حق . كه : منه بدأ و اليه يعود . و اگر از اين صريح‌تر خواهى اينكه : منقول است و مشهور از خاتم ولايت كلّيّه - عيسى - ع - كه : با حواريان گفت : انّى ذاهب الى أبى و أبيكم السّماوى . و اطلاق اسم « اب » به قدر دريافت آن قوم خود ، به « حق » كرد . نظر بر اصل « منه بدأ و اليه يعود « 167 » » . و اگر چه حق ، نه فرزند كسى است ، و نه پدر كسى . « لَمْ يَلِدْ وَ لَمْ يُولَدْ » « 168 » . اگر گوئيم ، بنا بر آن قول كه مراد از آدم ، حقيقت نوع انسانى است ؛

--> ( 166 ) - ق ( س 7 - 172 ) ألست . ( 167 ) - شايد « منه بداء و اليه يعود » باشد . در چند سطر جلوتر ، همين جمله آمده است . ( 168 ) - ق ( س 112 - 3 ) لم يلد .