اهل محنت و بلا ، نزد اسم منتقم [ كه داد دهنده و انصاف ستاننده است ] هيچ شفاعت نفرمايد ؟ الّا بعد از آنكه شفاعت‌كنندگان از محمّد - كه سيد انبياء است - و ديگر انبياء و رسل و اولياء و مؤمنان شفاعت كنند . پس معنى « فاز محمّد - صلعم - بالسّيادة في هذا المقام الخاص » راست باشد ؛ هر كس كه فهم مراتب ربوبيت كرده باشد ، و دانسته باشد كه : احديّت ذات است كه در مراتب متكثّره ظاهر شده است . و مطّلع شده باشد بر آنكه : هر موجودى را در مرتبهء خود تقدّمى و سيادتى هست . و محقّق كرده باشد كه : هر اسمى را سلطنتى خاص هست . و في الحقيقة آن اسم جامع است كه در هر مرتبه از مراتب اسماء ظهورى دارد . فهم مثل چنين سخنهاى دقيق و معنيهاى رقيق بر وى آسان گردد . امّا جهت تحقيق اين معنى ، يك نكته بيان كنم : بدان كه : اسم « الرّحمن » جامع ديگر اسماء است . و بعد از اسم « اللّه » هيچ اسم ديگر بر وى مقدّم نيست . در روز قيامت اسم « منتقم » خواهد كه : در مرتبهء خود ، خود را ظاهر كند ؛ و دمار از روزگار هر گناهكار برآورد . اسم الرّحمن نزد وى شفاعت كند كه : گناهكاران را به من بخش . پس اين تأخّر الرّحمن از المنتقم هيچ نقصى در مرتبهء الرّحمن پيدا نگردد ؛ بلكه چنين گوييم كه : الرّحمن بود كه در مرتبه‌اى به صورت المنتقم برآيد در قيامت ؛ تا ناسزاهاى گناهكاران را سزا دهد . باز به صورت رحمت ، تجلّى كند ؛ و شفاعت كند ؛ و ببخشد . دليل بر اين سخن كه گفتيم ، زبان قرآن از آن خبر مىفرمايد كه : ابراهيم عليه السّلام مر پدر را گفت : « يا أبت إنّى أخاف أن يمسك عذاب من الرّحمن » . يعنى : الرّحمن به صورت المنتقم برآيد ؛ و ترا عذاب كند . و الّا همه كس دانند كه : الرّحمن در حالت تجلّى وى به رحمانيت عذاب نكند . امّا بحثى كه وعده كرده بوديم ، در بيان خاتم اولياء و ولايت مطلقه و ولايت مقيّده ، اين است كه :