زَوْجَها وَ بَثَّ مِنْهُما رِجالًا كَثِيراً وَ نِساءً » . « 359 » يعنى : چون دانسته شد كه : خليفهء حق در عالم و مدبّر آن ، آدم است ، پس فى الحقيقة آدم آن نفس واحده باشد كه نوع انسانى از وى پديد آمده باشد ؛ و در قرآن قديم به اين عبارت به وى اشارت فرمود كه : « يا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمُ . . . » الآية « 360 » و در اين سخن بسطى ضرورت است ؛ اگر چه مشروح در مقدّمهء كتاب گفته شد . امّا بحسب محلّ بايد دانستن كه : نزد اين طايفه ، مراد از « نفس واحده » عقل اوّل است ؛ كه « روح » محمّدى » عبارت از آن است ؛ و « أوّل ما خلق اللّه نورى » اشارت به آن است ؛ و نوع انسانى ، بل جميع انواع مخلوقات ، از آن مخلوق گشته . و اين روح را در جميع عوالم ، مظاهر است ؛ در عالم جبروت مظهرى دارد كه آن را هم « روح كلّى » « 361 » و هم « عقل اوّل » خوانند ؛ و اين مظهر را در اين عالم دو جانب هست : يكى - يمين و آن به سوى حق است و مايل به حق . « 362 » و يكى - يسار و آن بسوى خلق متعلّق است . و از جانب يسار ، روح كلّى - كه آدم اوّل است - نفس كلّيّه پيدا شد ، كه آن را « حوّاء اولى » خوانند . و باز در عالم ملكوت مظهرى دارد ؛ و آن نفس كلّيّه است كه در مرتبهء اولى از او زاد . و در اين مرتبه خود مظهر شد ؛ و نفوس جزئيّة ملكوتيّه از او پيدا شد و حوّاى او در اين مرتبه « طبيعت كلّيّه » است كه آن در اجسام ، مبدأ فعل و انفعال است . و باز در عالم ملك مظهرى دارد ؛ و آن آدم ابو البشر است . و حوّاى او در اين

--> ( 359 ) - ق ( س 4 - 1 ) يا ايها . ( 360 ) - ق ( س 4 - 1 ) يا ايها . ( 361 ) - ن : هم روح كل ( ش ) . ( 362 ) - ن : يمين ، و آن به سوى حق مايل است ( ش ) .